માર્ચમાં જથ્થાબંધ મોંઘવારી દર ૩.૮૮ ટકાએ પહોંચ્યોઃ ખોરાક, બળતણ અને ઉત્પાદન ખર્ચમાં વધારો

India’s WPI inflation rises in March: સરકારી આંકડાઓ અનુસાર, ભારતનો જથ્થાબંધ ભાવ સૂચકાંક આધારિત ફુગાવો માર્ચ મહિનામાં વધીને ૩.૮૮ ટકા પર પહોંચી ગયો છે, જે ફેબ્રુઆરીમાં ૨.૧૩ ટકા હતો; વધારા પાછળ ખોરાક, બળતણ અને ઉત્પાદન ખર્ચમાં થયેલો વધારો જવાબદાર

પ્રતીકાત્મક તસવીર (તસવીર સૌજન્યઃ એઆઇ)

બુધવારે જાહેર કરાયેલા સરકારી આંકડા અનુસાર, પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલી કટોકટી (Middle East Crisis)ને કારણે બળતણ, વીજળી અને ઉત્પાદિત વસ્તુઓના ભાવમાં આવેલા તીવ્ર ઉછાળાને પગલે ભારતનો જથ્થાબંધ ભાવ સૂચકાંક (Wholesale Price Inflation - WPI) આધારિત ફુગાવો માર્ચ ૨૦૨૬માં સતત પાંચમા મહિને વધીને ૩.૮૮ ટકા પર પહોંચી ગયો છે.

બળતણ અને ક્રૂડના ભાવમાં ઉછાળો

જથ્થાબંધ મોંઘવારી દરમાં વધારા પાછળનું મુખ્ય કારણ બળતણ અને પાવર સેગમેન્ટ છે. માર્ચમાં આ ક્ષેત્રમાં ફુગાવો વધીને ૧.૦૫ ટકા પર પહોંચ્યો છે, જે ફેબ્રુઆરીમાં નોંધાયેલા ૩.૭૮ ટકાના ઘટાડા (deflation)ની સરખામણીએ મોટો ઉલટફેર દર્શાવે છે.

ક્રૂડ પેટ્રોલિયમના ભાવોમાં અસાધારણ તેજી જોવા મળી છે:

ફેબ્રુઆરી: ૧.૨૯ ટકા નો ઘટાડો

માર્ચ: સીધો ઉછળીને ૫૧.૫૭ ટકા પર પહોંચ્યો

આ તીવ્ર ઉછાળો વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઈલના વલણો સાથે સુસંગત છે. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ અને તેના કારણે સપ્લાયમાં આવેલી રુકાવટને લીધે ફેબ્રુઆરીના અંતથી ક્રૂડના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. મેન્યુફેક્ચરિંગ મોંઘવારીમાં પણ વધારો

ઉત્પાદનમાં પણ મોંઘવારી

ઉત્પાદિત વસ્તુઓ (manufactured products) ના મોંઘવારી દરમાં પણ વધારો જોવા મળ્યો છે, જે ફેબ્રુઆરીમાં ૨.૯૨ ટકા હતો તે વધીને માર્ચમાં ૩.૩૯ ટકા થયો છે. આ વધારા પાછળ મુખ્યત્વે નીચે મુજબના પરિબળો જવાબદાર છે:

બેઝિક મેટલ્સ (મૂળભૂત ધાતુઓ): ધાતુઓના ભાવમાં વધારો.

બિન-ખાદ્ય વસ્તુઓ: નોન-ફૂડ આર્ટિકલ્સના ખર્ચમાં વૃદ્ધિ.

ઇનપુટ કોસ્ટ પ્રેશર: વિવિધ ઉદ્યોગોમાં ઉત્પાદન માટેના કાચા માલના ખર્ચમાં થયેલો વધારો.

ઉદ્યોગ મંત્રાલયે નોંધ્યું છે કે, એકંદર મોંઘવારી દરમાં જોવા મળેલી આ તેજી પાછળ મુખ્યત્વે ક્રૂડ પેટ્રોલિયમ, નેચરલ ગેસ અને ઉત્પાદિત માલસામાનના વધતા ભાવો જવાબદાર છે.

ખાદ્ય મોંઘવારીમાં નરમાશ

બળતણ અને મેન્યુફેક્ચરિંગથી વિપરીત, ખાદ્ય મોંઘવારીમાં રાહતના સંકેતો જોવા મળ્યા છે.

ખાદ્ય સામગ્રી: ખાદ્ય પદાર્થોના ભાવમાં વધારાનો દર ફેબ્રુઆરીમાં ૨.૧૯ ટકા હતો, જે માર્ચમાં ઘટીને ૧.૯૦ ટકા થયો છે.

શાકભાજી: શાકભાજીની મોંઘવારીમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. અગાઉના મહિનાના ૪.૭૩ ટકાથી ઘટીને આ દર હવે ૧.૪૫ ટકા પર આવી ગયો છે, જે ખાદ્ય મોરચે થોડી રાહત આપે છે.

મોંઘવારીની અસર ઘટાડવા સરકારના પગલાં

વધતા જતા બળતણના ભાવથી ગ્રાહકોને રાહત આપવા માટે, સરકારે ૨૬ માર્ચના રોજ પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં લિટર દીઠ દસ રુપિયાનો ઘટાડો કર્યો હતો. આ પગલાનો મુખ્ય હેતુ ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ વૈશ્વિક ક્રૂડના વધતા ભાવોનો સંપૂર્ણ બોજ ગ્રાહકો પર ન નાખે તે જોવાનો હતો.

ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં મોટો ઉછાળો

ભૌગોલિક-રાજકીય અસ્થિરતાને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ માત્ર એક મહિનામાં બેરલ દીઠ આશરે USD ૭૦થી વધીને લગભગ USD ૧૨૨ સુધી પહોંચી ગયા છે, જે અત્યંત તીવ્ર વધારો દર્શાવે છે.

ફુગાવાના નિયંત્રણ વચ્ચે RBIએ દરો જાળવી રાખ્યા

ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (Consumer Price Index - CPI) દ્વારા માપવામાં આવતો છૂટક મોંઘવારી દર, ફેબ્રુઆરીમાં ૩.૨૧ ટકા હતો જે માર્ચમાં વધીને ૩.૪ ટકા થયો છે. મોંઘવારીમાં આ સાધારણ વધારા છતાં, ભારતીય રિઝર્વ બેંક (Reserve Bank of India - RBI)એ તેની તાજેતરની નાણાકીય નીતિ સમીક્ષામાં બેન્ચમાર્ક વ્યાજદરોમાં કોઈ ફેરફાર કર્યો નથી. RBI હાલમાં મોંઘવારીના વલણો પર ઝીણવટભરી નજર રાખી રહી છે જેથી ભવિષ્યમાં આર્થિક સ્થિરતા જળવાઈ રહે.

રિઝર્વ બેંકનું વલણ દર્શાવે છે કે, તેઓ હાલમાં વેઇટ એન્ડ વૉચની નીતિ અપનાવી રહ્યા છે, જેથી મોંઘવારી નિયંત્રણમાં રહે અને આર્થિક વૃદ્ધિને પણ વેગ મળી શકે.