ચોમાસામાં સાંધા દુખતા હોય તો જીવનશૈલીમાં થોડાક બદલાવ કરો

ચોમાસા દરમ્યાન સામાન્ય રીતે વાતાવરણનું દબાણ ઘટી જાય છે. આ ફેરફારને કારણે સાંધાની આસપાસની પેશીઓ સહેજ વિસ્તરી શકે છે જેને લીધે દુખાવો, જકડાઈ જવું અને સોજો આવી શકે છે

પ્રતીકાત્મક તસવીર (તસવીર સૌજન્યઃ એઆઇ)

ચોમાસાની ઋતુ ઉનાળાની ગરમીમાંથી રાહત આપે છે અને ખેતી તેમ જ પર્યાવરણ માટે ખૂબ જ જરૂરી વરસાદ પૂરો પાડે છે. આપણા શરીર પર હવામાનની અસર જોવા મળે જ છે. જેમ તાપમાન બદલાય, ઋતુ બદલાય એમ શરીરમાં જુદાં-જુદાં લક્ષણો દેખાય છે. મોટા ભાગે લોકો માને છે કે સાંધાનો દુખાવો શિયાળામાં જ થતો હોય છે, પરંતુ એવું નથી. ચોમાસામાં પણ આ દુખાવો જોવા મળે છે. જે લોકોને પહેલેથી સાંધાનો દુખાવો હોય છે તેમને આ ઋતુમાં સાંધાના દુખાવામાં વધારો થતો જોવા મળે છે. જરૂરી નથી કે બધાને એકસરખી અસર થાય. વ્યક્તિએ-વ્યક્તિએ આ અસર જુદી દેખાય છે.

ગઠિયો વા, જૂની ઈજાઓ અથવા સાંધાના લાંબા ગાળાના રોગોથી પીડાતા લોકો અવારનવાર વરસાદી વાતાવરણ દરમ્યાન લક્ષણો વધુ બગડવાની ફરિયાદ કરે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે વાતાવરણના દબાણમાં ફેરફાર, હવામાં વધતો ભેજ અને ઓછું તાપમાન આ અસ્વસ્થતામાં વધારો કરે છે. ચોમાસા દરમ્યાન સામાન્ય રીતે વાતાવરણનું દબાણ ઘટી જાય છે. આ ફેરફારને કારણે સાંધાની આસપાસની પેશીઓ સહેજ વિસ્તરી શકે છે જેને લીધે દુખાવો, જકડાઈ જવું અને સોજો આવી શકે છે. હવામાં વધેલો ભેજ પણ સાંધાઓને કડક બનાવી શકે છે - ખાસ કરીને ઘૂંટણ, થાપા, ખભા અને કમરના નીચલા ભાગમાં. વૃદ્ધ લોકો આનાથી વિશેષરૂપે પ્રભાવિત થાય છે કારણ કે ઉંમર વધવાની સાથે થતા ઘસારાને કારણે તેમના સાંધા પહેલેથી જ નબળા હોય છે.

ઑસ્ટિઓઆર્થ્રાઇટિસ અને રુમૅટૉઇડ આર્થ્રાઇટિસ જેવી સ્થિતિ ધરાવતા લોકો અવારનવાર નોંધે છે કે ચોમાસાની ઋતુમાં તેમનાં લક્ષણો વધુ ગંભીર બની જાય છે. શારીરિક પ્રવૃત્તિમાં ઘટાડો, ભેજવાળું વાતાવરણ અને સૂર્યપ્રકાશનો ઓછો સંપર્ક સાંધાની સમસ્યાઓને વધુ વણસાવી શકે છે. સૂર્યપ્રકાશના અભાવે વિટામિન Dનું સ્તર ઘટી શકે છે, જે તંદુરસ્ત હાડકાં અને સાંધા જાળવી રાખવા માટે આવશ્યક છે.

ચોમાસા સંબંધિત સાંધાના દુખાવાને ઘટાડવામાં કેટલાક નિવારક ઉપાયો મદદ કરી શકે છે. નિયમિત વ્યાયામ, સ્ટ્રેચિંગ અને ચાલવાથી સાંધાની સ્થિતિસ્થાપકતા જળવાઈ રહે છે અને રક્તનું પરિભ્રમણ સુધરે છે. કૅલ્શિયમ, વિટામિન D, ઍન્ટિ​-ઇન્ફ્લમેટરી એટલે કે સોજાવિરોધી ખોરાકથી ભરપૂર સંતુલિત આહાર હાડકાંના સ્વાસ્થ્યને ટેકો આપે છે. શરીરને ગરમ રાખવું, ભેજવાળા વાતાવરણથી બચવું અને તંદુરસ્ત વજન જાળવી રાખવાથી પણ સાંધા પરનું સ્ટ્રેસ ઓછું થઈ શકે છે.

નિષ્કર્ષમાં, ચોમાસાની ઋતુ ઘણા ફાયદાઓ આપે છે. એમ છતાં એ સંવેદનશીલ વ્યક્તિઓમાં સાંધાની અસ્વસ્થતા વધારી શકે છે. જીવનશૈલીની યોગ્ય આદતો, નિયમિત વ્યાયામ અને સમયસર તબીબી સલાહ લોકોને સાંધાના દુખાવાનું અસરકારક રીતે સંચાલન કરવામાં અને વધુ આરામ તેમ જ સુખાકારી સાથે વરસાદની ઋતુનો આનંદ માણવામાં મદદ કરી શકે છે.