મેટ્રો સિટી કરતાં ગ્રામીણ વિસ્તારના પુરુષોમાં સ્પર્મ-કાઉન્ટની સમસ્યા કેમ ઓછી છે?

03 February, 2026 01:57 PM IST  |  Mumbai | Dr. Mukul Choksi

સ્પર્મ-કાઉન્ટ વધારવા માટેના રસ્તાઓ છે પણ એનો પહેલો નિયમ છે લાઇફસ્ટાઇલને વ્યવસ્થિત કરવી અને બેઠાડુ જીવન છોડવું

પ્રતીકાત્મક તસવીર (તસવીર સૌજન્યઃ એઆઇ)

છેલ્લા એક વીકમાં મારી પાસે ચાર કેસ એવા આવ્યા જેમાં કપલ મા-બાપ ન બની શકતાં હોય. છેલ્લાં થોડાં વર્ષોથી આનું પ્રમાણ વધ્યું છે. મેડિકલ જર્નલની વાત કરું તો છેલ્લાં વીસ વર્ષમાં પશ્ચિમના દેશોમાં પુરુષોના સ્પર્મ-કાઉન્ટમાં ઑલમોસ્ટ પચાસથી સાઠ ટકાનો ઘટાડો થયો છે તો છેલ્લાં દસ વર્ષમાં આપણે પણ એ જ સ્તર પર પહોંચી ગયા છીએ અને અફસોસની વાત એ છે કે મેટ્રોમાં રહેતા પુરુષોમાં ગ્રામીણ વિસ્તારની સરખામણીએ ફાધર ન બની શકવાનું પ્રમાણ મોટી માત્રામાં બહાર આવ્યું છે. આ માટેનાં કારણો પર કામ કરવાનો સમય આવી ગયો છે અને એનું પહેલું કારણ છે, લાઇફસ્ટાઇલ.

મોડે સુધી જાગવું, મહદ અંશે બેઠાં-બેઠાં જ કામ કરવું, જન્ક ફૂડ અને વ્યસન સૌથી મોટાં દૂષણ તો છે જ પણ સાથોસાથ પૉલ્યુશન અને અલગ-અલગ પ્રકારના કેમિકલ્સના સંપર્કમાં આવતા રહેતા હોવાથી પણ સ્પર્મ-કાઉન્ટ પર મોટી માત્રામાં વિપરીત અસર જોવા મળે છે. સ્ટ્રેસ-લેવલ પણ હવે ખૂબ વધી ગયું છે. સ્ટ્રેસ હૉર્મોન્સનું સંતુલન ખોરવી નાખે છે, જેને લીધે સ્પર્મ-કાઉન્ટ પર નેગેટિવ અસર પડે છે. આ ઉપરાંત એક અગત્યનું કારણ.

મોબાઇલ અને લૅપટૉપ.

પૅન્ટના પૉકેટમાં રાખવામાં આવતો મોબાઇલ કે ખોળામાં રાખીને લૅપટૉપ પર કામ કરવાની જે આદત છે એ બહુ ખરાબ છે. આ ગૅજેટ્સ દ્વારા ઊભી થતી ગરમીની સીધી અસર 
સ્પર્મ-કાઉન્ટ પર પડે છે. પહેલાં પણ આ કહેવાયું છે અને લોકોએ એ વાતને હસી કાઢી છે પણ અહીં જે કહેવાય છે એ સાયન્ટિફિકલી પ્રૂવ થયેલી વાત છે એટલે જો એ પ્રકારનો ઉપયોગ કરવાની આદત હોય તો એને ટાળવી ખૂબ જરૂરી છે.

સ્પર્મ-કાઉન્ટ વધારવા માટેના રસ્તાઓ છે પણ એનો પહેલો નિયમ છે લાઇફસ્ટાઇલને વ્યવસ્થિત કરવી અને બેઠાડુ જીવન છોડવું. હળવી કસરત અને રોજની સાતથી આઠ કલાકની ઊંઘથી સ્પર્મ-કાઉન્ટને થતું નુકસાન અટકે છે તો અશ્વગંધાનું સેવન ટેસ્ટોસ્ટેરોન લેવલ સુધારવા માટે ઉપયોગી છે. આ ઉપરાંત સફેદ મૂસળીનો ઉપયોગ કરવાથી સ્પર્મની ક્વૉલિટીમાં સુધારો થાય છે. લીલી શાકભાજી, વિટામિન C અને E યુક્ત ફ્રૂટ્સ, અખરોટ, પમ્પકિન સીડ્સ પણ ખૂબ જ લાભદાયી છે, પણ જો વ્યક્તિ આ બધું કરતી હોય અને એ પછી પણ કોઈ ફરક ન દેખાતો હોય તો તેણે એક્સપર્ટની ઍડ્વાઇઝ કે ફૅમિલી ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ. આ એક એવી સમસ્યા છે જેના માટે સમયસર જાગી જવું, સમયસર સુધરી જવું બહુ જરૂરી છે.

ગ્રામીણ લાઇફસ્ટાઇલ ધરાવતા લોકોને મેટ્રોના પુરુષો જેટલી હાડમારી નહીં હોવાને લીધે ત્યાં હજી આ પ્રશ્ન વિકરાળ થયો નથી.

sex and relationships relationships life and style lifestyle news columnists