11 May, 2026 09:30 PM IST | Mumbai | Gujarati Mid-day Correspondent
અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઈરાનના વડા મોજતબા ખામેની
અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા ઈરાનના નવા શાંતિ પ્રસ્તાવને નકારી કાઢ્યા બાદ, પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલો તણાવ વધુ વધી શકે છે તેવી આશંકા છે. આ ઘટનાક્રમને પગલે, સોમવારે વૈશ્વિક તેલ બજારમાં ઉછાળો જોવા મળ્યો, જેમાં કાચા તેલના ભાવમાં લગભગ 4 ડૉલરનો ઉછાળો આવ્યો. લગભગ 10 અઠવાડિયાથી ચાલી રહેલા સંઘર્ષ વચ્ચે, વૉશિંગ્ટને વાતચીત માટે ઓફર લંબાવી હતી. ત્યારબાદ, રવિવારે, તેહરાને યુદ્ધને સમાપ્ત કરવા માટે ચોક્કસ શરતો દર્શાવતો પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો. આ પ્રસ્તાવ લેબનોનની પરિસ્થિતિને પણ સંબોધિત કરે છે, જ્યાં ઇઝરાયલ ઈરાન સમર્થિત સંગઠન, હિઝબુલ્લાહ સામે સતત હુમલાઓ કરી રહ્યું છે.
અહેવાલો અનુસાર, ઈરાને સંઘર્ષ દરમિયાન થયેલા નુકસાન માટે વળતર, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર તેની સાર્વભૌમત્વને માન્યતા, અમેરિકન નૌકાદળ નાકાબંધીનો અંત, આર્થિક પ્રતિબંધો હટાવવા અને ઈરાની તેલ નિકાસ પરના પ્રતિબંધો દૂર કરવા જેવી માગણીઓ રજૂ કરી છે. જોકે, તેહરાન દ્વારા પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યાના થોડા કલાકો પછી, ટ્રમ્પે તેને નકારી કાઢ્યું, તેને "સંપૂર્ણપણે અસ્વીકાર્ય" ગણાવ્યું. સોશિયલ મીડિયા પર જઈને, અને ચોક્કસ વિગતો આપ્યા વિના, તેમણે કહ્યું કે આ પ્રસ્તાવ સ્વીકારી શકાય નહીં.
અમેરિકાએ પહેલાથી જ સંકેત આપ્યો છે કે પરમાણુ કાર્યક્રમ સહિત અન્ય મુદ્દાઓ અંગેની કોઈપણ વાટાઘાટો માટે સંઘર્ષનો અંત એ પૂર્વશરત છે. તેનાથી વિપરીત, ઈરાન કહે છે કે તેની માગણીઓ કાયદેસર છે, જેમાં નૌકાદળ નાકાબંધી હટાવવા અને સ્થિર સંપત્તિ પરત કરવા જેવા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે. ઘટનાઓના આ વળાંક પછી, એવી આશંકા વધી રહી છે કે પ્રાદેશિક તણાવ વધુ તીવ્ર બની શકે છે. વિશ્લેષકો માને છે કે શાંતિ વાટાઘાટોની નિષ્ફળતા લાંબા સંઘર્ષમાં પરિણમી શકે છે.
વધતા તણાવ વચ્ચે, આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ બજારમાં પણ અસ્થિરતાનો અનુભવ થયો. અહેવાલો અનુસાર, સોમવારે કાચા તેલના ભાવમાં આશરે 4 ડૉલરનો વધારો નોંધાયો હતો. નિષ્ણાતોના મતે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા માટે એક મહત્ત્વપૂર્ણ માર્ગ છે. વિશ્વના કુલ તેલ પુરવઠાનો લગભગ પાંચમો ભાગ આ જળમાર્ગમાંથી પસાર થાય છે. આવી સ્થિતિમાં, જો પ્રાદેશિક તણાવ વધુ વધે અથવા નાકાબંધી ચાલુ રહે, તો તેની અસર વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને ઊર્જા બજારો પર પડી શકે છે.
શાંતિ વાટાઘાટોમાં પ્રગતિના અભાવ અને પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક ચિંતાઓ તીવ્ર બની છે. ઊર્જા પુરવઠા, તેલના ભાવ અને વૈશ્વિક વેપાર પર સંભવિત અસર પર નજર રાખીને, ઘણા રાષ્ટ્રો હવે આ પ્રદેશના ભાવિ રાજકીય અને લશ્કરી વિકાસ પર નજર રાખી રહ્યા છે.
