18 May, 2026 08:55 AM IST | afghanistan | Gujarati Mid-day Correspondent
પ્રતીકાત્મક તસવીર એઆઈ
કુંવારી છોકરીઓના મૌનને સંમતિ ગણી શકાય એવો કાયદો બનાવીને તાલિબાને અફઘાનિસ્તાનમાં ખાસ નિયમો સાથે બાળલગ્નને ઔપચારિક રીતે માન્યતા આપી છે. ‘જીવનસાથીઓ વચ્ચે અલગ થવાના સિદ્ધાંતો’ શીર્ષક ધરાવતા ૩૧ પાનાંના નિયમનને તાલિબાનના સર્વોચ્ચ નેતા હિબતુલ્લા અખુંદઝાદા દ્વારા મંજૂરી આપવામાં આવી હતી અને મેના મધ્યમાં શાસનના સત્તાવાર ગૅઝેટમાં પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું હતું.
આ નિયમનોમાં તાલિબાન શાસને નિકાહ, તલાક અને બાળલગ્નને નિયંત્રિત કર્યાં છે જેની આંતરરાષ્ટ્રીય નિરીક્ષકો દ્વારા વ્યાપક ટીકા કરવામાં આવી છે. લગભગ એક-તૃતીયાંશ અફઘાન છોકરીઓનાં લગ્ન ૧૮ વર્ષની ઉંમર પહેલાં થઈ જાય છે.
આ દસ્તાવેજમાં બાળલગ્ન, ગુમ થયેલો પતિ, બળજબરીથી અલગ થવું, ધર્મત્યાગ, વ્યભિચારના આરોપો અને અન્ય ધાર્મિક અને કાનૂની બાબતોને આવરી લેતા નિયમોની રૂપરેખા આપવામાં આવી છે. સૌથી વિવાદાસ્પદ જોગવાઈ એવી છે કે તરુણાવસ્થામાં પહોંચ્યા પછી કુંવારી છોકરીના મૌનને લગ્ન માટે સંમતિ તરીકે માની શકાય છે. જોકે નિયમન કહે છે કે છોકરા અથવા અગાઉ પરિણીત સ્ત્રીનું મૌન આપમેળે સંમતિ તરીકે ગણવામાં આવશે નહીં.
આ નિયમનો હેઠળ નાની ઉંમરે લગ્ન કરાયેલું બાળક તરુણાવસ્થામાં પહોંચ્યા પછી એને રદ કરવાની માગણી કરી શકે છે. નિયમનની કલમ પાંચ મુજબ જો બાળકના પિતા અથવા દાદા સિવાયના અન્ય સંબંધીઓ સગીરનાં લગ્નની ગોઠવણ કરે છે અને જો જીવનસાથી સામાજિક રીતે સુસંગત અને દહેજયોગ્ય માનવામાં આવે તો લગ્નને કાયદેસર રીતે માન્ય ગણી શકાય. બાળક પછીથી ફક્ત તાલિબાન કોર્ટના આદેશ દ્વારા એને રદ કરવાની માગણી કરી શકે છે. બીજી જોગવાઈ કહે છે કે અસંગત જીવનસાથી અથવા અન્યાયી દહેજ સાથેનાં લગ્ન માન્ય ગણવામાં આવશે નહીં. આ નિયમન પિતા અને દાદાને બાળલગ્નો પર વ્યાપક અધિકાર આપે છે. જોકે એ કહે છે કે જો વાલીઓ દુર્વ્યવહાર, માનસિક રીતે અયોગ્ય અથવા નૈતિક રીતે ભ્રષ્ટ હોવાનું જણાય તો આવાં લગ્નોને અમાન્ય કરી શકાય છે.
અફઘાનિસ્તાનમાં છોકરીઓ છઠ્ઠા ધોરણથી આગળ અભ્યાસ કરી શકતી નથી. મહિલાઓને યુનિવર્સિટીઓમાં પ્રવેશવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે અને રોજગાર, મુસાફરી અને જાહેર ભાગીદારી પર ગંભીર પ્રતિબંધો લાદવામાં આવ્યા છે.
