10 June, 2026 04:16 PM IST | Mumbai | Gujarati Mid-day Online Correspondent
વર્કશોપ બાદ વીનિત કુમાર અને આશિષ મહેતા સાથે સહભાગીઓની તસવીર - સૌજન્ય યુપીજી
આજના એવા યુગમાં જ્યાં સર્જનાત્મક શિક્ષણ માત્ર પાઠ્યપુસ્તકો અને પરીક્ષાઓ પૂરતું મર્યાદિત ન રહેવું જોઈએ, ત્યારે SVKM ની ઉષા પ્રવીણ ગાંધી (UPG) કોલેજના `ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ફિલ્મ, ટેલિવિઝન એન્ડ ન્યૂ મીડિયા` (FTNM) અને પુણેની પ્રતિષ્ઠિત `ફિલ્મ એન્ડ ટેલિવિઝન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઇન્ડિયા` (FTII)વચ્ચેનો અદભુત સમન્વય પ્રાયોગિક શિક્ષણ (Experiential Learning)નું એક ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ બનીને સામે આવ્યો છે. તાજેતરમાં યોજાયેલી “The Actor’s Fight” ઇન્ટેન્સિવ એક્ટિંગ વર્કશોપનું નેતૃત્વ જાણીતા અભિનેતા, લેખક અને ફિલ્મમેકર વિનીત કુમારે કર્યું હતું. આ વર્કશોપને ઉભરતા કલાકારો, ફિલ્મમેકર્સ, મીડિયા પ્રોફેશનલ્સ અને વિદ્યાર્થીઓ તરફથી અસાધારણ પ્રતિસાદ મળ્યો હતો. જે માત્ર એક સ્પેશિયલાઇઝ્ડ ટ્રેનિંગ પ્રોગ્રામ તરીકે શરૂ થયો હતો, તે જોતજોતામાં એક ગતિશીલ સર્જનાત્મક પ્લેટફોર્મમાં ફેરવાઈ ગયો, જેણે ભારતના વિવિધ શહેરો અને રાજ્યોમાંથી પ્રતિભાઓને આકર્ષિત કરી.
આ વર્કશોપમાં થયેલા જબરદસ્ત રજીસ્ટ્રેશન અને ઉત્સાહપૂર્ણ ભાગીદારીએ સાબિત કરી દીધું છે કે વર્તમાન સમયમાં ઇન્ડસ્ટ્રી-ઓરિએન્ટેડ શિક્ષણની માગ સતત વધી રહી છે. સહભાગીઓએ વિવિધ કલાત્મક પૃષ્ઠભૂમિ અને દ્રષ્ટિકોણ સાથે દેશના ખૂણે-ખૂણેથી મુંબઈ સુધીની મુસાફરી કરી હતી. ઘણા પ્રતિભાગીઓ માટે, આ પ્રોગ્રામે માત્ર અભિનયની ટેકનિક શીખવવાથી ઘણું વધારે આપ્યું, તેણે પર્ફોર્મન્સ, સ્ટોરીટેલિંગ (વાર્તા કહેવાની કળા), શિસ્ત, સહયોગ અને આત્મ-શોધની ઊંડી સમજ પૂરી પાડી હતી.
આ પહેલ UPG કોલેજના `ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ફિલ્મ, ટેલિવિઝન એન્ડ ન્યૂ મીડિયા`ના તે વિઝનનું પ્રમાણ છે, જે શૈક્ષણિક શિક્ષણ અને વ્યાવસાયિક દુનિયા વચ્ચેના અંતરને ઓછું કરવા માટે સતત અર્થપૂર્ણ તકોનું નિર્માણ કરે છે. વિનીત કુમાર જેવા ઇન્ડસ્ટ્રીના કુશળ પ્રોફેશનલ્સ અને FTII જેવી દેશની અગ્રણી સંસ્થા સાથે સીધો સંવાદ કરાવીને, આ વિભાગ વિદ્યાર્થીઓને મીડિયા અને એન્ટરટેઇનમેન્ટ ઇન્ડસ્ટ્રીની વાસ્તવિકતાઓનો અમૂલ્ય અનુભવ કરાવી રહ્યો છે.
સર્જનાત્મક ક્ષેત્ર (Creative Sector) જ્યારે ખૂબ જ ઝડપથી બદલાઈ રહ્યું છે, ત્યારે આવા ઇન્ટરવેન્શન ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે. આજના વિદ્યાર્થીઓને "વર્ગખંડના અભ્યાસક્રમથી પર" જઈને વાસ્તવિક દુનિયાના પડકારો, ઇન્ડસ્ટ્રીની અપેક્ષાઓ અને પ્રાયોગિક સર્જનાત્મક પ્રક્રિયાઓ સાથે જોડાવાની તકોની જરૂર છે. આ પ્રકારની વર્કશોપ્સ શીખનારાઓને એવા કૌશલ્યો વિકસાવવામાં સક્ષમ બનાવે છે જે માત્ર વર્ગખંડના વ્યાખ્યાનો દ્વારા મેળવી શકાતા નથી. સહભાગીઓએ આ અનુભવને `પરિવર્તનકારી` (Transformative) ગણાવ્યો હતો. તેઓએ જણાવ્યું કે કેવી રીતે આ વર્કશોપે તેમનો આત્મવિશ્વાસ વધાર્યો, પર્ફોર્મન્સ પ્રત્યેની તેમની સમજને વધુ તીક્ષ્ણ કરી અને તેમને પરંપરાગત સીમાઓથી બહાર નીકળીને સર્જનાત્મક રીતે વિચારવાની પ્રેરણા આપી. વિચારોનું આદાનપ્રદાન, પ્રાયોગિક કસરતો અને ડાયરેક્ટ મેન્ટરશિપે એક એવું શૈક્ષણિક વાતાવરણ ઊભું કર્યું જે પ્રેરણાદાયી હોવાની સાથે-સાથે સમૃદ્ધ પણ હતું.
આ સફળ જોડાણ SVKM ની UPG કોલેજની વ્યાપક શૈક્ષણિક ફિલોસોફીને પણ પ્રતિબિંબિત કરે છે, જે હંમેશા હોલિસ્ટિક (સર્વગ્રાહી) અને ઇન્ડસ્ટ્રી-ઇન્ટિગ્રેટેડ શિક્ષણની હિમાયતી રહી છે. પોતાના ફિલ્મ અને ન્યૂ મીડિયા વિભાગ દ્વારા વિદ્યાર્થીઓ માટે આવી નવીન પહેલોને ટેકો આપીને, આ સંસ્થા પ્રતિભાઓને પોષવાનું, સર્જનાત્મકતાને પ્રોત્સાહિત કરવાનું અને વિદ્યાર્થીઓને સર્જનાત્મક ઉદ્યોગોની બદલાતી માગ માટે તૈયાર કરવાનું કામ ચાલુ રાખ્યું છે. જેમ જેમ ઉચ્ચ શિક્ષણ પ્રાયોગિક શિક્ષણ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે, તેમ પૂણેની FTII અને UPG કોલેજ વચ્ચેનો આ સમન્વય એક શક્તિશાળી રીમાઇન્ડર તરીકે કામ કરે છે કે શિક્ષણનું ભવિષ્ય માત્ર ચાર દીવાલોની વચ્ચે નહીં, પરંતુ ઇન્ડસ્ટ્રી સાથેના અર્થપૂર્ણ જોડાણમાં રહેલું છે.
સર્જનાત્મકતાને પ્રોત્સાહન આપવા, નવીનતા કેળવવા અને નિર્ધારિત અભ્યાસક્રમની મર્યાદાઓથી બહાર નીકળી વિદ્યાર્થીઓને સશક્ત બનાવતા આવા પરિવર્તનકારી શૈક્ષણિક અનુભવોનું સતત આયોજન કરવા બદલ SVKM ની UPG કોલેજ અને તેના `ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ફિલ્મ, ટેલિવિઝન એન્ડ ન્યૂ મીડિયા`ના પ્રયાસો ખરેખર બિરદાવવા લાયક છે.
