27 July, 2026 03:14 PM IST | Mumbai | Gujarati Mid-day Online Correspondent
નીતિન ગડકરી (મિડ-ડે)
કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રી નીતિન ગડકરીએ E20 ઇથેનોલ-મિશ્રિત પેટ્રોલ પ્રોગ્રામ સાથે જોડાયેલી કથિત રીતે બદનક્ષીભરી સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ્સ અને ડીપફેક કન્ટેન્ટ અંગે બૉમ્બે હાઈ કોર્ટમાં અરજી કરી છે. સોમવારે, બૉમ્બે હાઈ કોર્ટે તેમને મેટા, અન્ય સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ અને આ કન્ટેન્ટ બનાવવા અથવા પ્રસારિત કરવા માટે જવાબદાર અજાણ્યા વ્યક્તિઓ સામે સિવિલ દાવો દાખલ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. જસ્ટિસ અભય આહુજાએ આ મામલાની સુનાવણી કરી છે.
અરજી અનુસાર, સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ્સ, વીડિયો અને AI-જનરેટેડ ડીપફેક કન્ટેન્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે નીતિન ગડકરી અને તેમના પરિવારે E20 ઇથેનોલ પ્રોગ્રામમાંથી નાણાકીય લાભ મેળવ્યો હતો. ગડકરીએ આ આરોપોને સંપૂર્ણપણે ખોટા, દુર્ભાવનાપૂર્ણ અને બદનક્ષીભર્યા ગણાવ્યા છે. અરજીમાં જણાવાયું છે કે આ કન્ટેન્ટ ખોટી માહિતી પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરે છે કે તેમણે તેમના જાહેર પદનો ઉપયોગ વ્યક્તિગત લાભ માટે કર્યો હતો. ગડકરીનો દાવો છે કે આનાથી તેમની પ્રતિષ્ઠા, સન્માન, વિશ્વસનીયતા અને જાહેર છબીને નુકસાન થયું છે. તેમણે એવો પણ આરોપ લગાવ્યો હતો કે કેટલીક પોસ્ટ્સમાં તેમના નામ પર ખોટા નિવેદનો આપવામાં આવ્યા હતા અને તેમના અવાજ, ચહેરા, તસવીર અને વ્યક્તિત્વની નકલ કરવા માટે AI નો ઉપયોગ કરીને ડીપફેક કન્ટેન્ટ બનાવવામાં આવી હતી.
ગડકરીએ લેટર્સ પૅટન્ટના કલમ 12 હેઠળ પરવાનગી માગી હતી. તેમના વકીલે કોર્ટને જાણ કરી હતી કે કથિત રીતે બદનક્ષીભર્યું કન્ટેન્ટ દેશના અન્ય ભાગોમાં ઉપલબ્ધ હોવા ઉપરાંત મુંબઈમાં સોશિયલ મીડિયા પર ઉપલબ્ધ અને સુલભ છે. પરિણામે, કલમ 12 હેઠળ કોર્ટની પરવાનગી જરૂરી હતી. બધા પક્ષોને સાંભળ્યા પછી, ન્યાયાધીશ અભય આહુજાએ ગડકરીને સિવિલ દાવો દાખલ કરવાની પરવાનગી આપી.
પ્રસ્તાવિત દાવામાં મેટા પ્લેટફોર્મ્સ, એક્સ કૉર્પ, ગૂગલ એલએલસી અને યુટ્યુબને પક્ષકાર તરીકે નામ આપવામાં આવ્યું છે. વધુમાં, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને માહિતી ટૅકનોલૉજી મંત્રાલય અને ટૅલિકમ્યુનિકેશન વિભાગનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. કથિત કન્ટેન્ટ બનાવવા અને પ્રસારિત કરવા માટે જવાબદાર અજાણ્યા વ્યક્તિઓનું નામ `અશોક કુમાર` અને `જોન ડો` તરીકે રાખવામાં આવ્યું છે અરજીમાં સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે કે ગડકરી કાયદેસર, તથ્ય-આધારિત ટીકાને દબાવવા માગતા નથી; તેમનો વાંધો ફક્ત ખોટી, બદનક્ષીભરી અને ડીપફેક કન્ટેન્ટ સામે છે.
લગભગ બે અઠવાડિયા પહેલા, નાગપુરમાં ચાર સોશિયલ મીડિયા ઈન્ફ્લુએન્સર સામે FIR નોંધવામાં આવી હતી. આમાં YouTuber અને રાજકારણી મનીષ કશ્યપ, ઇન્સ્ટાગ્રામ એકાઉન્ટ `દેશી બૉય્ઝ`, હર્ષિત રાઠી અને અંકલિશ ઇન્વેટીનો સમાવેશ થાય છે. E20 ઈંધણમાં 20 ટકા ઇથેનોલ અને 80 ટકા પેટ્રોલ હોય છે. કેન્દ્ર સરકાર જણાવે છે કે આ કાર્યક્રમ ક્રૂડ ઓઇલ આયાત પર નિર્ભરતા ઘટાડવા, પ્રદૂષણ ઘટાડવા અને બાયોફ્યુઅલના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો. જોકે, કેટલાક વાહન માલિકો અને સોશિયલ મીડિયા ઈન્ફ્લુએન્સરે જૂના વાહનો પર તેની અસર અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે. ગડકરીની અરજીમાં નોંધવામાં આવ્યું છે કે E20 કાર્યક્રમ પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગૅસ મંત્રાલય દ્વારા સંચાલિત થાય છે, નીતિન ગડકરી દ્વારા તેમની વ્યક્તિગત ક્ષમતામાં નહીં.
