12 November, 2026 09:34 PM IST | New Delhi | Gujarati Mid-day Online Correspondent
સોનિયા ગાંધી (ફાઈલ તસવીર)
સોનિયા ગાંધીના પુસ્તકની ખૂબ જ ચર્ચા થઈ રહી છે, પરંતુ તેમાં નરસિંહ રાવનો ઉલ્લેખ નથી. રાવે પાંચ વર્ષ સુધી વડા પ્રધાન અને કૉંગ્રેસ અધ્યક્ષ તરીકે સેવા આપી હતી. તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન ભારતમાં ઉદારીકરણ શરૂ થયું. ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાનના પૌત્ર એન.વી. સુભાષે કહ્યું કે સોનિયા ગાંધીએ જાણી જોઈને નરસિંહ રાવને અવગણ્યા. તેમણે "બિલોંગિંગ: અ જર્ની ઑફ લવ"ને જૂઠાણાનું પોટલું ગણાવ્યું.
સોનિયા ગાંધીના પુસ્તક, "બિલોંગિંગ: અ જર્ની ઑફ લવ" ને એન.વી. સુભાષે જૂઠાણાનું પોટલું ગણાવ્યું છે. એન.વી. સુભાષે કહ્યું કે ગાંધી પરિવારે ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન પી.વી. નરસિંહ રાવના યોગદાનને જાણી જોઈને અવગણ્યું. નરસિંહ રાવ ભારતમાં આર્થિક સુધારાના પિતા હતા, છતાં સોનિયા ગાંધીએ તેમના યોગદાનનો ઉલ્લેખ કર્યો ન હતો. નોંધનીય છે કે સોનિયા ગાંધીના સંસ્મરણના વિમોચન પછી, કૉંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા પૃથ્વીરાજ ચવ્હાણે પણ કહ્યું હતું કે કૉંગ્રેસ પાર્ટીએ ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન પી.વી. નરસિંહ રાવને તેમના મૃત્યુ પછી તે સન્માન આપ્યું નથી જેને તેઓ લાયક હતા.
એન.વી. સુભાષ પી.વી. નરસિંહ રાવના જમાઈ એન. વેંકટ કિશન રાવના પુત્ર છે. તેઓ હાલમાં ભાજપના તેલંગણા એકમના મુખ્ય પ્રવક્તા છે. એન.વી. સુભાષે સોનિયા ગાંધીની આકરી ટીકા કરતા કહ્યું કે તેમણે કૉંગ્રેસ પાર્ટી અને દેશ માટે રાવના યોગદાનને જાણી જોઈને અવગણ્યું. તેમણે કહ્યું કે રાવ પરિવાર માટે એ આશ્ચર્યજનક નથી કે પુસ્તકમાં ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાનનો ઉલ્લેખ નથી. ગાંધી પરિવારના સભ્યો અગ્રણી રહે તે માટે પોતાના નેતાઓને અવગણવા અને તેમને નીચા દર્શાવવાની ગાંધી પરિવારની લાંબા સમયથી ચાલતી પ્રથા રહી છે.
ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાનના પૌત્રએ કહ્યું કે નરસિંહ રાવ દક્ષિણ ભારતના દેશના પ્રથમ વડા પ્રધાન હતા. તેઓ ભારતમાં આર્થિક સુધારાના પિતા હતા. તેમના વિના, શું ભારતે તે સુધારાઓ પ્રાપ્ત કર્યા હોત? તેઓ ડૉ. મનમોહન સિંહનો આદર કરે છે, પરંતુ એ યાદ રાખવું જોઈએ કે નરસિંહ રાવે પોતે તેમને નાણામંત્રી તરીકે પસંદ કર્યા હતા. કૉંગ્રેસની અંદરથી ટીકા છતાં નરસિંહ રાવે આર્થિક સુધારાઓને ટેકો આપ્યો હતો. તેમણે પ્રશ્ન કર્યો કે સોનિયા ગાંધી કૉંગ્રેસ અને દેશ માટે તેમના યોગદાનને સ્વીકારવાનો ઇનકાર કેમ કરે છે. તેમણે રાજીવ ગાંધીના મૃત્યુ પછી કૉંગ્રેસ પાર્ટીને એક રાખવામાં પણ મદદ કરી હતી.
એનવી સુભાષે કહ્યું કે સોનિયા ગાંધીના પુસ્તક, "બિલોંગિંગ: અ જર્ની ઑફ લવ"માં ગાંધી પરિવારના કાર્યકાળ વિશે ઐતિહાસિક અચોક્કસતાઓ છે. તે કટોકટી વિશે પણ ખોટી માહિતી પ્રદાન કરે છે. પુસ્તકમાં નોંધપાત્ર અસંગતતાઓ અને વિરોધાભાસ છે. ઉદાહરણો આપતા, સુભાષે કહ્યું કે એક તરફ, તેઓ (સોનિયા ગાંધી) દાવો કરે છે કે તેઓ તેમના પતિ, સ્વર્ગસ્થ ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન રાજીવ ગાંધી, રાજકારણમાં પ્રવેશવા માંગતા ન હતા, જ્યારે બીજી તરફ, તેઓ પોતે તેમના બાળકોને મુખ્ય પ્રવાહના રાજકારણમાં લાવે છે, અને ભવિષ્યમાં, તેઓ તેમના પૌત્રોને પણ લાવવાની યોજના ધરાવે છે. આ દંભ છે.
