20 August, 2026 11:10 AM IST | Mumbai | Vikkramm Chandirramani
તમામ ઐતિહાસિક મોડ પર જ્યારે પણ શનિ મેષ રાશિમાં રહ્યો છે, ત્યારે જૂની વ્યવસ્થાઓનો અંત આવ્યો છે અને નવા રાજકીય પ્રવાહો સ્થાપિત થયા છે.
આપણે અત્યારે ઇતિહાસના એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ વળાંકમાંથી પસાર થઈ રહ્યા છીએ. થોડા વર્ષો પહેલાં જે રાજકીય સમીકરણો અને સ્થિરતા અતૂટ જણાતી હતી, તે હવે ધીમે ધીમે નબળી પડી રહી છે. તેની સાથે જ નવા આંદોલનો, નવા નેતાઓ અને રાજકીય પ્રભાવના નવા કેન્દ્રો અભૂતપૂર્વ ગતિએ ઉભરી રહ્યા છે. નવી પેઢી (Gen Z) પોતાના હકો માટે વધુ અવાજ ઉઠાવી રહી છે, પરંપરાગત સંસ્થાઓ સામે પડકારો ઊભા થઈ રહ્યા છે અને સોશિયલ મીડિયાએ જનઆક્રોશને ત્વરિત ગતિ આપીને તેને રાજકીય દબાણમાં પરિવર્તિત કરવામાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવી છે.
આ પ્રકારના મોટા ઐતિહાસિક અને રાજકીય પરિવર્તનો માત્ર કોઈ એક ચૂંટણી, આંદોલન કે નેતૃત્વ પરિવર્તનથી રાતોરાત નથી આવતા. આ એક એવી ઘટનાઓની શૃંખલા સ્વરૂપે આગળ વધે છે, જે અલગ-અલગ જોતાં કદાચ અસંબંધિત લાગે, પરંતુ સામૂહિક રીતે તે જૂની રાજકીય વ્યવસ્થાના અંત અને નવા યુગના આગમનનો સંકેત આપે છે. ભારત અત્યારે બરાબર આવા જ એક સંક્રમણકાળમાં પ્રવેશી ચૂક્યો છે.
ડિસેમ્બર 2025માં `બિઝનેસ વર્લ્ડ` માટે કરાયેલા પૂર્વાનુમાનમાં જુલાઈ અને ઓગસ્ટ 2026ના સમયગાળાને યુવા પેઢીના આંદોલનો માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાવવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ જૂન 2026માં `X` પર કરાયેલી આગાહીમાં જણાવાયું હતું કે કેટલાક વિરોધ પ્રદર્શનો હિંસક રૂપ ધારણ કરી શકે છે, કેટલાક સ્થાપિત રાજકીય નેતાઓએ રાજીનામું આપવું પડી શકે છે અથવા તેમનો પ્રભાવ ઘટી શકે છે, જ્યારે કેટલાક નવા નેતાઓ અને રાજકીય બળોનો ઉદય થશે.
હાલમાં ‘કોકરોચ જનતા પાર્ટી’નો અણધાર્યો ઉદય અને જંતર-મંતર ખાતે તેના વિરોધ પ્રદર્શનો આ વ્યાપક ચક્રનો જ એક ભાગ છે. આ ઘટનાક્રમ બાદ ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનનું રાજીનામું આવ્યું, જે એનડીએ સરકારના 12 વર્ષના શાસનમાં જોવા મળેલું એક દુર્લભ મંત્રીસ્તરીય રાજીનામું છે. આ કોઈ છૂટીછવાઈ ઘટના નથી, પરંતુ એક મોટા રાજકીય ચક્રનો હિસ્સો છે. આગામી સમયમાં આવા વધુ આંદોલનો જોવા મળી શકે છે, જેના કારણો અને મુદ્દા અલગ હોઈ શકે છે. નવા મુદ્દાઓ વધુ લોકોને રસ્તા પર ઉતરવા પ્રેરશે, જેનાથી નવા નેતાઓ અને રાજકીય મોરચાઓ ઊભા થશે. સોશિયલ મીડિયા સ્થાનિક આંદોલનોને રાષ્ટ્રીય સ્તરે ગણતરીની ક્ષણોમાં પહોંચાડીને આ પરિવર્તનની ગતિને વધુ તેજ બનાવશે, જે આખરે ભારતીય રાજકારણની દિશા બદલી નાખશે.
જ્યોતિષીય ગણતરી મુજબ, આ સમગ્ર સમયગાળો શનિના મહત્વપૂર્ણ ગોચર સાથે સુસંગત છે. વર્ષ 2026 દરમિયાન શનિ મીન રાશિમાં ભ્રમણ કરી રહ્યો છે અને જૂન 2027માં તે પ્રથમ વખત મેષ રાશિમાં પ્રવેશ કરશે. ત્યારબાદ વર્ષના અંત ભાગમાં થોડા સમય માટે વક્રી થઈ મીન રાશિમાં પાછો ફર્યા બાદ, ફેબ્રુઆરી 2028માં શનિ પુનઃ મેષ રાશિમાં પ્રવેશ કરશે અને તેનો મુખ્ય તબક્કો 2029 સુધી ચાલશે. જ્યોતિષશાસ્ત્રમાં મેષ રાશિમાં શનિનો પ્રવેશ નવી શરૂઆત, જૂની અસ્થિરતાના અંત અને નવા રાજકીય સંતુલનના ધીમે ધીમે થતા નિર્માણનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.
1998–1999: અટલ બિહારી વાજપેયી યુગની સ્થિરતા: 1998માં જ્યારે શનિએ મેષ રાશિમાં પ્રવેશ કર્યો, ત્યારે દેશ લાંબા સમયથી અસ્થિર ગઠબંધન સરકારોના દોરમાંથી પસાર થઈ રહ્યો હતો. 1999ની સામાન્ય ચૂંટણીમાં અટલ બિહારી વાજપેયીને સ્પષ્ટ જનાદેશ મળ્યો અને આઝાદી પછી પ્રથમ વખત કોઈ બિન-કોંગ્રેસી સરકારે પોતાની પાંચ વર્ષની મુદત સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરી. આ માત્ર કોઈ એક પક્ષની જીત નહોતી, પરંતુ મેષના શનિ હેઠળ અનિશ્ચિતતાના અંત પછી રચાયેલું એક નવું રાજકીય સંતુલન હતું.
1969–1971: કોંગ્રેસનું વિભાજન અને ઇન્દિરા ગાંધીનો વિજય: 1960ના દાયકાના અંતમાં અને 1970ના દાયકાની શરૂઆતમાં પણ શનિ મેષ રાશિમાં હતો. 1966માં લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીના અવસાન બાદ વડાપ્રધાન બનેલા ઇન્દિરા ગાંધી અને કોંગ્રેસના જૂના જોગીઓ (સિન્ડિકેટ - કે. કામરાજ, એસ. નિજલિંગપ્પા, મોરારજી દેસાઈ અને એસ.કે. પાટીલ) વચ્ચે સત્તા સંઘર્ષ ચરમસીમાએ પહોંચ્યો હતો. 1969ની રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણીમાં સિન્ડિકેટના ઉમેદવાર નીલમ સંજીવ રેડ્ડી સામે ઇન્દિરા ગાંધીએ વી.વી. ગિરીને સમર્થન આપીને `અંતરાત્માના અવાજ` પર મતદાન કરવાની હાકલ કરી. વી.વી. ગિરીની જીત, બેંકોનું રાષ્ટ્રીયકરણ અને રજવાડાઓના સાલિયાણા (પ્રિવિ પર્સ) નાબૂદ કરવાના નિર્ણયોને પગલે 12 નવેમ્બર 1969ના રોજ ઇન્દિરા ગાંધીને પક્ષમાંથી હાંકી કાઢવામાં આવ્યા. આ વિભાજનથી કોંગ્રેસ (R) અને કોંગ્રેસ (O) અસ્તિત્વમાં આવ્યા. ત્યારબાદ 1 થી 10 માર્ચ 1971 દરમિયાન યોજાયેલી ચૂંટણીમાં ઇન્દિરા ગાંધીએ `ગરીબી હટાવો`ના નારા સાથે પ્રચંડ બહુમતી મેળવી. આ ઐતિહાસિક જીત વખતે પણ શનિ મેષ રાશિમાં હતો, જેણે કોંગ્રેસને પ્રાદેશિક નેતાઓના પક્ષમાંથી કેન્દ્રીકૃત અને વ્યક્તિગત નેતૃત્વ આધારિત પક્ષમાં પરિવર્તિત કરી દીધો.
1937–1942: પ્રાંતીય સરકારોથી ભારત છોડો આંદોલન: ગવર્નમેન્ટ ઓફ ઇન્ડિયા એક્ટ 1935 હેઠળ 1936-37ની પ્રાંતીય ચૂંટણીઓમાં કોંગ્રેસે 11માંથી 8 પ્રાંતોમાં સરકાર બનાવીને શાસનનો પ્રથમ અનુભવ મેળવ્યો હતો. મે 1939માં શનિ મેષ રાશિમાં પ્રવેશ્યો. બ્રિટિશ સરકારે ભારતીયોની સંમતિ વિના દેશને બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં જોતરી દેતાં, તેના વિરોધમાં કોંગ્રેસે ઓક્ટોબર-નવેમ્બર 1939 દરમિયાન તમામ પ્રાંતીય મંત્રીમંડળોના રાજીનામા આપી દીધા. સત્તા કરતાં આઝાદીના સિદ્ધાંતને પ્રાથમિકતા આપવાનો આ ઐતિહાસિક નિર્ણય મેષના શનિ દરમિયાન લેવાયો હતો. ત્યારબાદ વ્યક્તિગત સત્યાગ્રહ, ક્રિપ્સ મિશનની નિષ્ફળતા અને 8 ઓગસ્ટ 1942ના રોજ `ભારત છોડો આંદોલન`ની શરૂઆત થઈ. આ સમયગાળાએ દર્શાવ્યું કે કોંગ્રેસ સત્તા સંભાળવાની સાથે સાથે સિદ્ધાંતો ખાતર સત્તા છોડીને જનઆંદોલન છેડવાની પણ ક્ષમતા ધરાવતી હતી.
1939માં મંત્રીમંડળોના રાજીનામા, 1971માં ઇન્દિરા ગાંધીનો ઐતિહાસિક વિજય કે પછી 1999માં વાજપેયી સરકાર દ્વારા શાસનનું સ્થિરીકરણ, આ તમામ ઐતિહાસિક મોડ પર જ્યારે પણ શનિ મેષ રાશિમાં રહ્યો છે, ત્યારે જૂની વ્યવસ્થાઓનો અંત આવ્યો છે અને નવા રાજકીય પ્રવાહો સ્થાપિત થયા છે. હાલનો સમયગાળો પણ આ જ પ્રકારની પૃષ્ઠભૂમિ રચી રહ્યો છે. મીન રાશિમાં રહેલો શનિ જૂના રાજકીય ચક્રને સમાપ્તિ તરફ લઈ જઈ રહ્યો છે અને નવા દળો ધીમે ધીમે સપાટી પર આવી રહ્યા છે. આ પ્રક્રિયા શરૂ થઈ ચૂકી છે. આગામી સમયમાં શનિનું મેષ રાશિમાં ગોચર ભારતીય રાજકારણમાં નવા નેતૃત્વ, નવા સંગઠનો, નવા ગઠબંધનો અને એક સંપૂર્ણપણે નવા અધ્યાયનો પ્રારંભ કરાવશે. જૂની વ્યવસ્થા હવે નવી શક્તિઓને માર્ગ આપશે.
