03 March, 2026 03:46 PM IST | Ahmedabad | Gujarati Mid-day Online Correspondent
પ્રતીકાત્મક તસવીર (સૌજન્ય: મિડ-ડે)
ગુજરાતના અમદાવાદથી ચોંકાવનારા સમાચાર આવ્યા છે. નવરંગપુરા વિસ્તારમાં એક રહેણાંક ફ્લેટમાં એક ધંધો ચાલી રહ્યો હતો, જેની આસપાસ રહેતા રહેવાસીઓને પણ જાણ ન હતી. જ્યારે આ ધંધાનો ખુલાસો થયો ત્યારે સમગ્ર વિસ્તારમાં ભયનો માહોલ છવાઈ ગયો. ફ્લેટમાં વિદેશી પ્રાણીઓના સંવર્ધન અને વેપાર માટે એક રેકેટ કાર્યરત હતું. આઘાતજનક રીતે, સ્થળ પરથી 50 પ્રજાતિના સાપ મળી આવ્યા હતા. આમાંના ઘણા સાપ ખૂબ જ ઝેરી હતા, તેમનું ઝેર રેવ પાર્ટીઓમાં મોકલવામાં આવતું હતું.
એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે આ રેકેટ ફ્લેટમાં સાપ ઉછેરતું હતું અને તેમના ઝેરનો વેપાર કરતું હતું. આ સાપ સંવર્ધન અને ઝેર રેકેટનો પર્દાફાશ કર્યાના 24 કલાકની અંદર, તપાસકર્તાઓએ પુરાવા એકઠા કર્યા છે જેનાથી કેસનો સંપૂર્ણ પર્દાફાશ થયો છે.
પોલીસે અહેવાલ આપ્યો છે કે 10x12 ફૂટના રૂમમાંથી 50 વિદેશી સાપની પ્રજાતિઓને બચાવી લેવામાં આવી છે. એવું બહાર આવ્યું છે કે વિદેશી સાપ ખરીદવા અને વેચવા, તેમનું ઝેર કાઢવા અને રેવ પાર્ટીઓમાં સપ્લાય કરવા માટે એક ગેરકાયદેસર નેટવર્ક કાર્યરત હતું. અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે આ ઝેર અમદાવાદ, ગાંધીનગર અને આસપાસના વિસ્તારોમાં રેવ પાર્ટીઓમાં મોકલવામાં આવી રહ્યું હતું.
સૂત્રો અનુસાર, સાપ જેવા ખતરનાક પ્રાણીઓના ઝેરનો એક ડોઝ મનોરંજન માટે ૫૦,૦૦૦ રૂપિયા સુધી વેચાય છે. એક અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે ડ્રગ વ્યસનીઓ સાપના ઝેરને ઇન્જેક્ટ કરવા માટે વિવિધ પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરે છે. તેઓ પોતાને નાના સાપ કરડે છે, થોડા ટીપાં ગળી જાય છે, અથવા તેને તેમના લોહીમાં ઇન્જેક્ટ કરે છે. નોંધનીય છે કે, વિવિધ પ્રજાતિના સાપના એક ડંખ માટે અલગ અલગ દર નક્કી કરવામાં આવ્યા હતા. લોકો એક સાપના ડંખ માટે લાખો રૂપિયા ચૂકવવા તૈયાર હતા.
મુખ્ય આરોપી, મણિકંદન કે. નાદર (૪૧) ની રવિવારે દરોડા બાદ ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. ત્યાં ભરાયેલા પ્રાણીઓમાં એક નાનો લાલ હાથે તામરિન વાંદરો, આફ્રિકન ગ્રે પોપટ, બ્લુ-ગોલ્ડ મેકાવ, પર્શિયન બિલાડીઓ અને નેધરલેન્ડ ડ્વાર્ફ સસલાનો સમાવેશ થાય છે.
એવી શંકા છે કે મણિકંદન વિદેશી સાપની પ્રજાતિઓમાંથી ઝેર મેળવવા અને સપ્લાય કરવાના અને ઝેર કાઢવાના વ્યવસાયમાં સામેલ હતો. એવો આરોપ છે કે આ ઝેર અમદાવાદ, ગાંધીનગર, ખેડા અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં યોજાતી ખાસ પાર્ટીઓમાં મોકલવામાં આવતું હતું. આ પાર્ટીઓ ફક્ત આમંત્રણો માટે જ હતી, હાઇ-પ્રોફાઇલ રેવ પાર્ટીઓ હતી.
ક્રાઈમ બ્રાન્ચના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, "અમને વિશ્વસનીય પુરાવા મળ્યા છે. આ પુરાવાઓ દર્શાવે છે કે આરોપીઓ વિદેશી સાપની પ્રજાતિઓના ઝેરની ખરીદી અને નિષ્કર્ષણમાં સામેલ હતા. અમે ચકાસણી કરી રહ્યા છીએ કે શું આ કન્સાઇન્મેન્ટ કસ્ટમ ચેનલો દ્વારા મોકલવામાં આવ્યું હતું અને શું તેમાં કોઈ મિલીભગત હતી." અધિકારીઓ કહે છે કે તેમની પાસે એવી માહિતી છે જે એક સંગઠિત રેકેટ તરફ ઈશારો કરે છે, જે સંભવતઃ અનેક રાજ્યોમાં અનેક એન્ટ્રી અને ડિસ્ટ્રિબ્યુશન પોઇન્ટ દ્વારા કાર્યરત છે.
કેટલાક કન્સાઇન્મેન્ટ ચેન્નાઈ થઈને મોકલવામાં આવ્યા હોઈ શકે છે. તપાસકર્તાઓ બેંક રેકોર્ડ, કોલ ડેટાની તપાસ કરી રહ્યા છે અને રેકેટનું પ્રમાણ નક્કી કરવા માટે ડિજિટલ ઉપકરણો જપ્ત કરી રહ્યા છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આયાતી સાપ કથિત રીતે ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓને વેચવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે પસંદગીની પ્રજાતિઓમાંથી કાઢવામાં આવેલું ઝેર રેવ પાર્ટીઓમાં પૂરું પાડવામાં આવ્યું હતું.
અગાઉ, સુરત સ્પેશિયલ ઓપરેશન્સ ગ્રુપ (SOG) એ સુરત અને અમદાવાદમાં પાર્ટીઓમાં સાપનું ઝેર સપ્લાય કરતા સમાન રેકેટમાં અમદાવાદના એક વ્યક્તિની ધરપકડ કરી હતી. અમે તપાસ કરી રહ્યા છીએ કે નવરંગપુરાનો આરોપી તે કેસ સાથે જોડાયેલો છે કે સ્વતંત્ર રીતે કાર્યરત છે.
ભારતમાં સાપના ઝેરનો મનોરંજન માટે ઉપયોગ દુર્લભ અને અત્યંત જોખમી છે. તે ખૂબ જ દુર્લભ છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે તેના કેટલાક ઘટકો ખતરનાક હોઈ શકે છે અને માનસિક અસર કરી શકે છે.
અનેક એજન્સીઓ હવે આ કેસમાં સામેલ છે. કસ્ટમ્સ વિભાગ વિદેશી પ્રજાતિઓની આયાત અને નિકાસની તપાસ કરી રહ્યું છે, જ્યારે વન વિભાગ - જેણે પ્રારંભિક વન્યજીવન ફરિયાદ દાખલ કરી હતી - પરિવેશ પોર્ટલ પર અપલોડ કરાયેલા દસ્તાવેજોની સમીક્ષા કરી રહ્યું છે, કારણ કે ઘણી એન્ટ્રીઓ અધૂરી અથવા શંકાસ્પદ મળી આવી હતી. દરમિયાન, અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના અધિકારીઓ ડઝનબંધ વિદેશી પ્રાણીઓના સાંકડા, અસ્વચ્છ રહેઠાણ દ્વારા ઉભા થતા સંભવિત જાહેર આરોગ્ય જોખમોનું મૂલ્યાંકન કરી રહ્યા છે - એવી પરિસ્થિતિઓ જે પ્રાણીથી માનવમાં રોગના સંક્રમણનું ઉચ્ચ જોખમ ઊભું કરે છે.
