25 March, 2026 03:17 PM IST | Mumbai | Gujarati Mid-day Online Correspondent
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને મોજતબા ખામેની ફાઇલ તસવીર
મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ વચ્ચે ઈરાને સંભવિત યુદ્ધવિરામ માટે ખૂબ જ ઉચ્ચ અને કડક શરતો મૂકી છે. અમેરિકા અને ઈઝરાયલ સાથેના આ સીધા અને અભૂતપૂર્વ મુકાબલામાં, તેહરાને સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે તે પશ્ચિમી દબાણ સામે શરણાગતિ સ્વીકારશે નહીં.
ધ વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલ (WSJ) ના એક અહેવાલ મુજબ, ઈરાનની પ્રાથમિક માગ એ છે કે અમેરિકા અને ઈઝરાયલ તાત્કાલિક તેના લશ્કરી થાણાઓ, ઉર્જા માળખાગત સુવિધાઓ અને પરમાણુ પ્લાન્ટો પરના તમામ હવાઈ અને મિસાઈલ હુમલાઓ બંધ કરે. વધુમાં, ઈરાની અધિકારીઓને ડર છે કે સામ-સામે શાંતિ વાટાઘાટો એક જાળ બની શકે છે. તેમને ડર છે કે ઈઝરાયલ અને અમેરિકા આ વાટાઘાટોનો ઉપયોગ તેના બાકીના ટોચના નેતાઓ (જેમ કે સંસદના અધ્યક્ષ મોહમ્મદ-બઘેર ગાલિબાફ) ને નિશાન બનાવવા માટે કરી શકે છે. તેથી, ઈરાન વાટાઘાટોના ટેબલ પર આવતા પહેલા તેના નેતાઓની સલામતીની નક્કર ગેરંટી ઇચ્છે છે.
અહેવાલ મુજબ, ઈરાને ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રને સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે કોઈપણ વાટાઘાટોના ટેબલ પર પાછા ફરવા માટે અમેરિકાએ મોટી છૂટછાટો આપવી પડશે. ઈરાનના ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) એ સત્તા પર પોતાની પકડ મજબૂત બનાવી છે અને ઘણી કડક માગણીઓ કરી છે:
- ખાડી દેશોમાં સ્થિત તમામ યુએસ લશ્કરી થાણા બંધ કરવા જોઈએ.
- યુદ્ધ વળતર ચૂકવવું જોઈએ.
- ઈરાન પરના તમામ આંતરરાષ્ટ્રીય અને યુએસ પ્રતિબંધો સંપૂર્ણપણે હટાવવા જોઈએ.
- ઈરાનને પ્રતિબંધો વિના તેનો મિસાઈલ કાર્યક્રમ ચાલુ રાખવાની મંજૂરી આપવી જોઈએ.
યુદ્ધ અને ચાલુ પ્રતિબંધોને કારણે ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થા હાલમાં ભારે દબાણ હેઠળ છે. તેહરાન ઇચ્છે છે કે યુએસ વહીવટીતંત્ર કોઈપણ કરારના ભાગ રૂપે તેની તેલ નિકાસ અને ઉર્જા ક્ષેત્ર પર લાદવામાં આવેલા કડક `મહત્તમ દબાણ` પ્રતિબંધોને હટાવે અથવા હળવા કરે. અમેરિકા સતત માગ કરે છે કે ઈરાન તેના પરમાણુ સંવર્ધન કાર્યક્રમને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરે અને પ્રાદેશિક "પ્રોક્સી જૂથો" (જેમ કે હિઝબુલ્લાહ, હમાસ, વગેરે) ને ટેકો આપવાનું બંધ કરે. તેનાથી વિપરીત, ઈરાન આને તેની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાનો મુખ્ય આધારસ્તંભ માને છે અને તેના પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ સ્વીકારવા તૈયાર નથી.
ઈરાને જાહેરમાં ખૂબ જ કડક વલણ જાળવી રાખ્યું છે. તાજેતરમાં, ઈરાનના વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચીએ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે ઈરાને ક્યારેય યુદ્ધવિરામની ભીખ માગી નથી અને જ્યાં સુધી જરૂર પડે ત્યાં સુધી પોતાના બચાવ માટે લડવા તૈયાર છે. એકંદરે, બંને પક્ષોની માગણીઓ વચ્ચે સ્પષ્ટ તફાવત છે, જેના કારણે આ સમયે કોઈ પણ ઝડપી શાંતિ કરાર થવાની શક્યતા ઓછી છે.
ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઈમ્સ અનુસાર, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે મધ્યસ્થી દ્વારા 15-મુદ્દાનો યુદ્ધવિરામ પ્રસ્તાવ મોકલ્યો છે (અહેવાલ મુજબ પાકિસ્તાન તરફથી). પાકિસ્તાને પણ વાટાઘાટોનું આયોજન કરવાની ઓફર કરી છે. જો કે, જ્યારે અમેરિકા શાંતિની ઓફર કરી રહ્યું છે, ત્યારે તે તેની લશ્કરી તાકાત પણ વધારી રહ્યું છે. વોશિંગ્ટન પહેલાથી જ તૈનાત 50,000 સૈનિકોમાં વધારાના મરીન યુનિટ અને સૈનિકો મોકલીને પ્રદેશમાં તેની હાજરી મજબૂત કરી રહ્યું છે.
ઈરાને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના દાવાની મજાક ઉડાવી છે કે અમેરિકા યુદ્ધનો અંત લાવવા માટે ઈરાન સાથે વાટાઘાટો કરી રહ્યું છે. ફાર્સ ન્યૂઝ એજન્સી દ્વારા પ્રસારિત કરાયેલા એક વીડિયોમાં ખાતમ અલ-અંબિયા મુખ્યાલયના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું હતું કે અમેરિકા તેની "વ્યૂહાત્મક હાર" ને રાજદ્વારી વિજય તરીકે રજૂ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે અને "પોતાની સાથે વાટાઘાટો કરી રહ્યું હોય તેવું લાગે છે." પ્રવક્તાએ સ્પષ્ટ કર્યું કે જ્યાં સુધી અમેરિકા અને ઇઝરાયલી લશ્કરી કાર્યવાહી બંધ ન થાય ત્યાં સુધી શાંતિ શક્ય નથી. તેમણે ચેતવણી પણ આપી હતી કે જ્યાં સુધી ઈરાનની લશ્કરી તાકાતની વાસ્તવિકતા સ્વીકારવામાં ન આવે ત્યાં સુધી વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર અસ્થિર રહેશે.
જ્યારે ટ્રમ્પ દાવો કરે છે કે ઈરાનની લશ્કરી ક્ષમતાઓ મોટાભાગે નાશ પામી છે અને તે સમાધાન ઇચ્છે છે, ત્યારે જમીન પર વાસ્તવિકતા તેનાથી વિપરીત છે. ઈરાને બુધવારે તેના "ઓપરેશન ટ્રુ પ્રોમિસ 4" ના 80મા તબક્કાના ફૂટેજ જાહેર કર્યા, જેમાં યુએસ અને ઇઝરાયલી લક્ષ્યો પર મિસાઈલો છોડવામાં આવી. IRGC દાવો કરે છે કે તેના અગાઉના હુમલાઓ ઇઝરાયલી હવાઈ સંરક્ષણમાં ઘૂસી ગયા હતા અને તેલ અવીવ, બીરશેબા અને આસપાસના વિસ્તારોમાં લશ્કરી અને ગુપ્તચર સુવિધાઓને નિશાન બનાવી હતી.
