11 April, 2026 05:29 PM IST | Islamabad | Gujarati Mid-day Correspondent
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (તસવીર સૌજન્ય મિડ-ડે)
US Iran Peace Talks In Islamabad: મધ્ય પૂર્વના સંઘર્ષ વચ્ચે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને સંપૂર્ણપણે ખોલવું ઈરાન માટે એક મોટો પડકાર બની ગયો છે. યુએસ અધિકારીઓના મતે, ઈરાન પોતે યુદ્ધ દરમિયાન નાખેલી દરિયાઈ બારુદી સુરંગોને ચોક્કસ રીતે શોધી શકતું નથી. આના કારણે જળમાર્ગને સુરક્ષિત રીતે ફરીથી ખોલવાનું મુશ્કેલ બની રહ્યું છે.
યુએસ અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે ઈરાનને બધી બારુદી સુરંગોના ચોક્કસ સ્થાનો ખબર નથી. વધુમાં, તેને દૂર કરવાની તેની પાસે મર્યાદિત તકનીકી ક્ષમતા છે. આ ઈરાનનો સૌથી મોટો પડકાર બની ગયો છે. આ સમસ્યા ગયા મહિને શરૂ થઈ હતી જ્યારે, યુએસ અને ઇઝરાયલ સાથેના યુદ્ધ પછી, ઈરાને નાની બોટનો ઉપયોગ કરીને સ્ટ્રેટમાં બારુદી સુરંગો નાખવાનું શરૂ કર્યું. 2 માર્ચે, ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ કોર્પ્સ (IRGC)ના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ સ્ટ્રેટને બંધ જાહેર કર્યું અને ચેતવણી આપી કે સ્ટ્રેટમાં પ્રવેશતા જહાજોને બાળી નાખવામાં આવશે. આના પરિણામે વૈશ્વિક શિપિંગમાં વિક્ષેપ પડ્યો અને તેલના ભાવમાં વધારો થયો.
બારુદી સુરંગો નાખવામાં આવી, જેના કારણે ટેન્કર ટ્રાફિકમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો. વધુમાં, ઈરાની ડ્રોન અને મિસાઈલ હુમલાઓનો ભય વધ્યો, જેનાથી દરિયાઈ ટ્રાફિકમાં વધુ વિક્ષેપ પડ્યો. આનાથી નિઃશંકપણે યુદ્ધ દરમિયાન ઈરાનને વ્યૂહાત્મક ફાયદો મળ્યો. યુએસ અધિકારીઓના મતે, બારુદી સુરંગો આડેધડ રીતે નાખવામાં આવી હતી અને તેમના સ્થાનો યોગ્ય રીતે રેકોર્ડ કરવામાં આવ્યા ન હોઈ શકે. કેટલીક બારુદી સુરંગો તેમના સ્થાનોથી ખસી ગઈ હશે, જેના કારણે તેમને શોધવા અને દૂર કરવાનું વધુ મુશ્કેલ બન્યું હશે.
ઈરાને એક સાંકડો માર્ગ ખુલ્લો રાખ્યો છે, જેનાથી જહાજો ટોલ ચૂકવીને પસાર થઈ શકે છે. IRGC એ જહાજોને બારુદી સુરંગોના ભય વિશે ચેતવણી પણ આપી છે અને કેટલાક સલામત માર્ગોના નકશા જારી કર્યા છે, જોકે આ માર્ગો મર્યાદિત છે. યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સ્ટ્રેટના સંપૂર્ણ અને સલામત ખુલ્લું મુકવાને સંભવિત બે અઠવાડિયાના યુદ્ધવિરામ સાથે જોડ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે જળમાર્ગનું સંપૂર્ણ, તાત્કાલિક અને સલામત ખુલ્લું મુકવું જરૂરી છે.
ઈરાનના વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચીએ જણાવ્યું હતું કે સ્ટ્રેટને ટેકનિકલ મર્યાદાઓને ધ્યાનમાં રાખીને ખોલવામાં આવશે. યુએસ અધિકારીઓના મતે, આ નિવેદન બારુદી સુરંગોની સમસ્યાને સ્વીકારે છે. આજે ઇસ્લામાબાદમાં યોજાનારી શાંતિ મંત્રણામાં આ મુદ્દો મુખ્ય મુદ્દો બનવાની શક્યતા છે. અબ્બાસ અરાઘચીના નેતૃત્વમાં લગભગ 70 સભ્યોનું ઈરાની પ્રતિનિધિમંડળ યુએસ ઉપરાષ્ટ્રપતિ જે.ડી. વાન્સ સાથે મુલાકાત કરશે. નિષ્ણાતોના મતે, બારુદી સુરંગો દૂર કરવી તે નાખવા કરતાં વધુ મુશ્કેલ છે. યુએસ સૈન્ય આ હેતુ માટે વિશિષ્ટ જહાજોનો પણ ઉપયોગ કરે છે. ઈરાન પાસે ઝડપથી બારુદી સુરંગો દૂર કરવાની અદ્યતન ક્ષમતાઓ નથી.
જ્યારે ઈરાનના ઘણા નૌકાદળના થાણા અને જહાજોને યુએસ હુમલામાં નુકસાન થયું હતું, તેમ છતાં તેની પાસે હજુ પણ સેંકડો નાના જહાજો છે જે બારુદી સુરંગો ફરીથી નાખવા અથવા જહાજોને હેરાન કરવા સક્ષમ છે. કારણ કે બારુદી સુરંગો નાની બોટનો ઉપયોગ કરીને નાખવામાં આવે છે, અમેરિકા પાસે પણ બારુદી સુરંગોની કુલ સંખ્યા અને તેમના વર્તમાન સ્થાનો વિશે સ્પષ્ટ માહિતીનો અભાવ છે. આ કટોકટીને વધુ જટિલ બનાવી રહ્યું છે.
