ઈરાને પાકિસ્તાની જહાજને હોર્મુઝ સામુદ્રધુનીમાંથી જતાં રોક્યું અને અટકાયત કરી

અમેરિકા અને ઇઝરાયલ સાથે ચાલી રહેલા સંઘર્ષો વચ્ચે, ઈરાને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની પર અસરકારક નિયંત્રણ સ્થાપિત કર્યું છે. આ વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગ પર્સિયન ગલ્ફને બાકીના વિશ્વ સાથે જોડે છે, અને વૈશ્વિક તેલ પુરવઠાનો લગભગ પાંચમો ભાગ તેમાંથી પસાર થાય છે.

પ્રતીકાત્મક તસવીર (સૌજન્ય: સોશિયલ મીડિયા)

મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ સંઘર્ષ વચ્ચે, ઈરાની નૌકાદળે પાકિસ્તાન તરફ જઈ રહેલા એક કન્ટેનર જહાજને અટકાવ્યું, જેનાથી તે હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી પસાર થઈ શક્યું નહોતું. `SELEN` નામનું આ જહાજ સંયુક્ત આરબ અમીરાતના શારજાહ ઍન્કરેજથી કરાચી જઈ રહ્યું હતું, પરંતુ જરૂરી પરવાનગીના અભાવે તેને પાછું વળવાની ફરજ પડી.

જહાજને કેમ રોકી દેવામાં આવ્યું?

ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) અનુસાર, સ્થાપિત કાનૂની પ્રોટોકોલનું પાલન કરવામાં નિષ્ફળ જવા અને જરૂરી પરિવહન અધિકૃતતાનો અભાવ હોવાને કારણે જહાજને અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યું હતું. IRGC નેવી કમાન્ડર અલીરેઝા તાંગસિરીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર જણાવ્યું હતું કે, "કન્ટેનર જહાજ SELEN પાસે હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી પસાર થવાની પરવાનગી નહોતી; પરિણામે, તેને પાછું ફેરવી દેવામાં આવ્યું. આ જળમાર્ગમાંથી પસાર થવા માગતા કોઈપણ જહાજ માટે ઈરાનના દરિયાઈ અધિકારીઓ સાથે સંપૂર્ણ સંકલન ફરજિયાત છે." તેમણે વધુમાં નોંધ્યું કે ઈરાની લોકોના સમર્થન દ્વારા આ નિયમનકારી માળખાનો અમલ શક્ય બન્યો છે.

હોર્મુઝની સામુદ્રધુની પર નિયંત્રણ

અમેરિકા અને ઇઝરાયલ સાથે ચાલી રહેલા સંઘર્ષો વચ્ચે, ઈરાને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની પર અસરકારક નિયંત્રણ સ્થાપિત કર્યું છે. આ વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગ પર્સિયન ગલ્ફને બાકીના વિશ્વ સાથે જોડે છે, અને વૈશ્વિક તેલ પુરવઠાનો લગભગ પાંચમો ભાગ તેમાંથી પસાર થાય છે. ઈરાને જાહેરાત કરી છે કે "બિન-પ્રતિકૂળ" જહાજોને પૂર્વ સંકલન પછી સલામત માર્ગ આપવામાં આવશે, જ્યારે અમેરિકા, ઇઝરાયલ અથવા તેમની સાથે સંકળાયેલા જહાજોને ટ્રાન્ઝિટ ક્લિયરન્સ નકારવામાં આવશે. સતત હુમલાઓને કારણે આ ક્ષેત્રમાં ટૅન્કર ટ્રાફિક લગભગ બંધ થઈ ગયો છે.

પાકિસ્તાનની ભૂમિકા અને રાજદ્વારી પ્રયાસો

આ સંઘર્ષ વચ્ચે, પાકિસ્તાન અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સંવાદને સરળ બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. ઇસ્લામાબાદ પોતાને એક સંભવિત મધ્યસ્થી તરીકે સ્થાન આપી રહ્યું છે જે ‘અર્થપૂર્ણ અને નિર્ણાયક વાટાઘાટો’ને પ્રોત્સાહન આપવામાં રચનાત્મક ભૂમિકા ભજવવા સક્ષમ છે. જોકે, આજ સુધી, ઈરાને સંવાદ માટે કોઈ દરખાસ્ત સ્વીકારી નથી. જો પાકિસ્તાન આ પ્રયાસમાં સફળ થાય છે, તો તે તેની આંતરરાષ્ટ્રીય સ્થિતિને મજબૂત બનાવી શકે છે - જેમ કે 1972 માં અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે રાજદ્વારી પહેલ દરમિયાન તેણે ભજવેલી ભૂમિકા.

પ્રાદેશિક અસર અને ચિંતાઓ

સંઘર્ષ ચાલુ રહેવાના પાકિસ્તાન પર પણ પરિણામો આવી રહ્યા છે. જો યુદ્ધ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે, તો તે પડોશી પ્રદેશોમાં ફેલાઈ જવાનો ભય રહે છે. પાકિસ્તાન પહેલાથી જ અફઘાન તાલિબાન સાથે જોડાયેલા તણાવ અને બળતણ પુરવઠામાં વિક્ષેપ જેવા પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે. આ દરમિયાન, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં વધતા તણાવને કારણે વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠા અને દરિયાઈ વેપાર પર દૂરગામી અસર થવાની આશંકા છે.