14 September, 2026 05:38 PM IST | Mumbai | Gujarati Mid-day Online Correspondent
સોમવારે નવી મુંબઈમાં `હિન્દી દિવસ ૨૦૨૬`ના ઉદ્ઘાટન પ્રસંગે અમિત શાહે દેવેન્દ્ર ફડણવીસ, એકનાથ શિંદે, સુનેત્રા પવાર અને અન્ય મહાનુભાવો સાથે મળીને પ્રકાશનોનું વિમોચન કર્યું.
કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે મુંબઈમાં આયોજિત છઠ્ઠા અખિલ ભારતીય રાજભાષા સંમેલન દરમિયાન હિન્દી દિવસ અને ગણેશોત્સવના પ્રારંભ પ્રસંગે શુભેચ્છાઓ પાઠવી હતી. તેમણે કહ્યું, "હિન્દી દિવસ અને છઠ્ઠું અખિલ ભારતીય રાજભાષા સંમેલન દેશની આર્થિક રાજધાની એવા મહારાષ્ટ્રના મુંબઈમાં યોજાઈ રહ્યા છે. હું આપ સૌનું સ્વાગત કરું છું. આ દિવસે, હું દેશભરના રાજભાષાના તમામ પ્રેમીઓને હિન્દી દિવસ નિમિત્તે હાર્દિક શુભેચ્છાઓ પાઠવું છું." તેમણે ઉમેર્યું, "આજે ગણેશોત્સવની શરૂઆત થઈ રહી છે; ગણપતિ બાપ્પા પધારી ચૂક્યા છે. હિન્દી દિવસ અને ગણપતિની સ્થાપનાનો દિવસ એક જ દિવસે આવવો એ ખરેખર એક સુવર્ણ સંયોગ છે. મને વિશ્વાસ છે કે `વિઘ્નહર્તા` ભારતીય ભાષાઓના વિકાસનો માર્ગ મોકળો કરશે. ભગવાન ગણેશ ભારતીય ભાષાઓના માર્ગમાં આવતા કોઈપણ અવરોધને દૂર કરશે."
અમિત શાહે નોંધ્યું કે લોકમાન્ય ટિળકે 1893 માં મહારાષ્ટ્રમાં ગણેશોત્સવની શરૂઆત કરી હતી. તેમણે ટિપ્પણી કરી, "ટિળક આ દેશની નબજ સમજતા હતા. તેઓ સમજતા હતા કે સાંસ્કૃતિક રાષ્ટ્રવાદ દ્વારા જ દેશની સંસ્કૃતિના ઇતિહાસમાં જાગૃતિ લાવી શકાય છે. લોકમાન્ય ટિળકે બે બાબતોની શરૂઆત કરી હતી: ગણેશોત્સવ અને છત્રપતિ શિવાજી મહારાજની જન્મજયંતિની ઉજવણી." શાહે અવલોકન કર્યું કે આ બે તહેવારો દ્વારા લોકમાન્ય ટિળકે દેશભક્તિની ભાવના જગાડવાનું કાર્ય કર્યું હતું. ગણેશોત્સવની શરૂઆત પ્રસંગે તેમણે લોકમાન્ય ટિળકને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરી.
અમિત શાહે કહ્યું, "વંદે માતરમ્ માત્ર એક ગીત નથી; તે ગુલામીના ગહન કાળ દરમિયાન ભારતીય ચેતનાને જગાડવાનો એક પ્રયાસ હતો. આ કવિતાએ ભારતીયોની ચેતનાને જાગૃત કરવાનું કામ કર્યું. તે સમગ્ર દેશમાં સ્વતંત્રતા માટેનો એક પ્રબળ સંકલ્પ-નાદ બની ગયું." તેમણે નોંધ્યું કે સંસદને વંદે માતરમ્નું સંપૂર્ણ સ્વરૂપ સ્વીકારવામાં 80 વર્ષ લાગ્યા. શાહે કહ્યું, "નરેન્દ્ર મોદીના રૂપમાં અમને એવા વડા પ્રધાન મળ્યા જેમણે `વંદે માતરમ્`ની ગરિમાને તેના સંપૂર્ણ સ્વરૂપમાં પુનઃસ્થાપિત કરી."
છત્રપતિ શિવાજી મહારાજનો ઉલ્લેખ કરતા શાહે જણાવ્યું કે `સ્વરાજ` માત્ર વહીવટ પૂરતું સીમિત નહોતું; `સ્વધર્મ` અને `સ્વભાષા` પણ તેના અભિન્ન અંગો હતા. તેમણે નોંધ્યું કે શિવાજી મહારાજે વહીવટમાં મરાઠી ભાષાને પ્રાધાન્ય આપ્યું હતું અને રાજ્યના કામકાજ માટે એક અધિકૃત શબ્દાવલિ (શબ્દકોશ) તૈયાર કરી હતી. તેમણે કહ્યું, "હું મહારાષ્ટ્રની બહુભાષી સંસ્કૃતિને વંદન કરું છું. મરાઠી ભાષા સન્માનને પાત્ર છે. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ જ સૌપ્રથમ મરાઠીને `શાસ્ત્રીય ભાષા` (Classical Language)નો દરજ્જો આપ્યો હતો." શાહે ટિપ્પણી કરી કે મહારાષ્ટ્રમાં મરાઠીની સાથે કોંકણી, ગુજરાતી, હિન્દી, સિંધી અને વારલી જેવી ભાષાઓ પણ વિકસી છે અને તેમને સન્માન મળે છે. તેમણે ઉમેર્યું, "દેશમાં મહારાષ્ટ્ર જેવું અન્ય કોઈ બહુભાષી રાજ્ય નથી."
અમિત શાહે કહ્યું, "હું ગુજરાતનો વતની છું. ગુજરાતમાં હિન્દી નહીં, પણ ગુજરાતી બોલાય છે. જ્યારે મારી પાર્ટીએ મને રાષ્ટ્રીય સ્તરે જવાબદારીઓ સોંપી, ત્યારે મને કોઈ મુશ્કેલી ન પડી કારણ કે હું હિન્દી સમજી અને બોલી શકતો હતો." તેમણે વીર સાવરકરનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો અને જણાવ્યું કે સ્વાતંત્ર્ય સેનાની અને સમાજ સુધારક હોવા ઉપરાંત, તેઓ એક નિપુણ ભાષાશાસ્ત્રી પણ હતા. શાહે કહ્યું, "તેમણે એવા શબ્દો રચ્યા જે અગાઉ ભારતીય ભાષાઓમાં અસ્તિત્વમાં નહોતા. તેમણે મરાઠી ભાષાના શુદ્ધિકરણ માટે કાર્ય કર્યું. આપણે ભારતની દરેક ભાષાને સમૃદ્ધ બનાવવી જોઈએ."
