13 March, 2026 06:26 PM IST | Mumbai | Gujarati Mid-day Online Correspondent
કવિ જવાહર બક્ષીને એવોર્ડ
જાણીતા કવિ જવાહર બક્ષીને તેમના લાંબા સમયના સાહિત્ય સર્જન માટે આંતરભાષીય પ્રિયદર્શિની એકેડેમી એવોર્ડથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે. લગભગ 60 વર્ષથી ચાલતા તેમના સર્જનાત્મક કાર્ય અને ખાસ કરીને ગઝલ સાહિત્યમાં આપેલા યોગદાનને માન્યતા આપતા આ એવોર્ડ આપવામાં આવ્યો હતો. આ કાર્યક્રમ મુંબઈ સ્થિત ઇન્ડિયન મર્ચન્ટ ચેમ્બર ખાતે યોજાયો હતો. પ્રિયદર્શિની એકેડેમી દ્વારા આપવામાં આવતો આ એવોર્ડ વિવિધ ભાષાઓ અને સાહિત્ય ક્ષેત્રમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપનારા સર્જકોને સન્માનિત કરવા માટે આપવામાં આવે છે. જવાહર બક્ષીને ગઝલના ક્ષેત્રમાં તેમના વિશિષ્ટ અને નોંધપાત્ર કાર્ય માટે આ સન્માન આપવામાં આવ્યું છે.
જવાહર બક્ષીએ પોતાના સર્જન દ્વારા ગઝલના પરંપરાગત સ્વરૂપને નવી દિશા આપવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે. ગઝલની ક્ષિતિજો વિસ્તૃત કરવા માટે તેમણે ગુજરાતી સાહિત્યના પરંપરાગત તળપદા પ્રકારો જેમ કે દોહા, છપ્પા, કુંડળી, ગીત અને આખ્યાન જેવા સ્વરૂપો સાથે ગઝલનું સંયોજન કર્યું છે. આ પ્રયોગો દ્વારા ગઝલના સ્વરૂપ અને વિષય બંનેમાં નવા આયામ ઉમેરવાનો પ્રયત્ન કરવામાં આવ્યો છે. તેમના કાવ્યોમાં ગઝલનું શીલ, સૌંદર્ય અને આધ્યાત્મિકતા સ્પષ્ટ રીતે વ્યક્ત થાય છે. તેમના સર્જનમાં યોગ અને વેદાંતના અભ્યાસથી પ્રાપ્ત થયેલા અનુભવોનું પ્રતિબિંબ પણ જોવા મળે છે. તેઓએ જીવનના અનુભવોને કાવ્યમય અભિવ્યક્તિમાં રૂપાંતરિત કરીને ગઝલને વધુ ગહન અને વિચારપ્રેરક બનાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે.
જવાહર બક્ષી પોતાના સર્જનમાં મુશાયરાની પરંપરાગત સભારંજનીથી થોડા દૂર રહી કામ કરતા આવ્યા છે. તેમ છતાં તેમણે અનેક સુંદર અને અર્થસભર ગઝલો દ્વારા સાહિત્યપ્રેમીઓ સુધી પોતાની રચનાઓ પહોંચાડી છે. તેમના સર્જનમાં સાદગી સાથે વિચારની ઊંડાણ જોવા મળે છે, જેના કારણે તેઓ ગુજરાતી ગઝલ સાહિત્યમાં મહત્વનું સ્થાન ધરાવે છે.
આ કાર્યક્રમ દરમિયાન અન્ય ભાષાઓના સાહિત્યકારોને પણ સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. હિન્દી ભાષા માટે વિનોદ દાસ, મરાઠી ભાષા માટે નીતિન કટ્ટાપલ્લે અને સિંધી ભાષા માટે મોહન ગેહાણીનો પણ એવોર્ડ દ્વારા સન્માન કરવામાં આવ્યો હતો. કાર્યક્રમ દરમિયાન ગોદરેજ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના પ્રમુખ નાદિર ગોદરેજે જવાહર બક્ષીને એવોર્ડ અર્પણ કર્યો અને તેમને અભિનંદન પાઠવ્યા. કાર્યક્રમમાં પ્રિયદર્શિની એકેડેમીના પ્રમુખ નાનિક રૂપાણીએ ઉપસ્થિત મહેમાનો અને સાહિત્યકારોને અભિવાદન કર્યું. આ કાર્યક્રમમાં વિવિધ ભાષાના સાહિત્યપ્રેમીઓ અને મહાનુભાવોએ હાજરી આપી હતી અને એવોર્ડ વિજેતાઓના યોગદાનને બિરદાવ્યું હતું. ગઝલની ક્ષિતીજો વિસ્તારવા તેમણે ગુજરાતી તળપદા પ્રકારો દોહા, છપ્પા, કુંડળી, ગીત, આખ્યાન વગેરે સાથે સંયોજન કરી તથા ગઝલ સ્વરૂપ અને વસ્તુ વિષયમાં અદ્ભુત અને અપૂર્વ કામ કર્યું છે. તેમની યોગ-વેદાંતની સાધનાના અનુભવો તથા સુફી પ્રેમને શુધ્ધ અને સુક્ષ્મ કાવ્યમય અભિવ્યક્તિઓમાં રુપાંતર કરી છે. તેમણે મુશાયરાની સભારંજનીથી દૂર રહી અનેકવિધ સુંદર ગઝલો પ્રજા સમક્ષ રજૂ કરી છે
