11 November, 2026 10:02 PM IST | Navi Mumbai | Gujarati Mid-day Online Correspondent
તસવીર સૌજન્ય મિડ-ડે
નવી મુંબઈએ સ્વચ્છ શહેર પુરસ્કારો જીત્યા છે. લખનઉએ પણ ૧૦ લાખથી વધુ વસ્તી ધરાવતા શહેરોની યાદીમાં સ્થાન મેળવ્યું છે. બીજી તરફ, નદી કિનારાના શહેરોમાં વારાણસીએ પણ સ્વચ્છતામાં શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કર્યું છે.
સ્વચ્છતા પર આધારિત શહેરો માટેના પુરસ્કારોની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. નવી મુંબઈએ ક્લીન સિટી લીગ શ્રેણીમાં પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યું છે, ત્યારબાદ સુરત બીજા સ્થાને છે અને વિજયવાડા ત્રીજા સ્થાને છે. બીજી તરફ, ગ્રેટર વિશાખાપટ્ટનમ, ૧૦ લાખથી વધુ વસ્તી ધરાવતા શહેરો માટે સ્વચ્છ શહેર પુરસ્કારો જીત્યા છે. મધ્યપ્રદેશનું જબલપુર બીજા સ્થાને આવ્યું છે અને ઉત્તર પ્રદેશની રાજધાની લખનઉ ત્રીજા સ્થાને આવી છે.
રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ બુધવારે વિજ્ઞાન ભવનમાં સ્વચ્છ સર્વેક્ષણ પુરસ્કારો ૨૦૨૫-૨૬ ની જાહેરાત કરી હતી. તેમણે સ્વચ્છતાના ક્ષેત્રમાં ઉત્કૃષ્ટ કાર્ય માટે વિવિધ શહેરોને પુરસ્કારો પ્રદાન કર્યા. આ સ્વચ્છ સર્વેક્ષણની દસમી આવૃત્તિ હતી. તેનો થીમ "સ્વચ્છતા માટે નવી પહેલ - હાથ લંબાવો, સાથે મળીને સ્વચ્છ કરો" હતો. નવી મુંબઈ, લખનઉ અને વારાણસી ઉપરાંત, અન્ય ઘણા શહેરોએ પણ વિવિધ શ્રેણીઓમાં સ્વચ્છતા પુરસ્કારો જીત્યા.
ઓડિશાના પુરીએ દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોની શ્રેણીમાં પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યું. જગન્નાથ યાત્રા માટે પ્રખ્યાત, આ શહેર સ્વચ્છતામાં પણ શ્રેષ્ઠ રહ્યું. કેરળનું અલાપ્પુઝા બીજું સ્થાન મેળવ્યું, અને મહારાષ્ટ્રનું રત્નાગિરિ ત્રીજું સ્થાન મેળવ્યું.
નદી કિનારાના શહેરોમાં મધ્યપ્રદેશનું રેવા પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યું, જ્યારે બિલાસપુર બીજું અને વારાણસી ત્રીજું સ્થાન મેળવ્યું. આ શ્રેણીમાં, નદી કિનારાના વિસ્તારો સહિત સમગ્ર શહેરની સ્વચ્છતાનો સર્વે કરવામાં આવ્યો. રેવાએ આ શ્રેણીમાં સર્વોચ્ચ ક્રમાંક મેળવ્યો, જે સ્વચ્છતા સુધારવા માટેના વહીવટીતંત્રના સતત પ્રયાસોનું પ્રદર્શન કરે છે.
સ્વચ્છતાની દ્રષ્ટિએ હિમાલયની તળેટીમાં સ્થિત શહેરોની યાદીમાં રુદ્રપુર ટોચ પર રહ્યું છે. બીજી બાજુ, જમ્મુએ બીજું સ્થાન મેળવ્યું છે. બંને વિસ્તારોમાં પ્રવાસીઓની અવર-જવર રહે છે, જેના પરિણામે સામાન્ય શહેરો કરતાં વસ્તી વધુ છે. જોકે, આ છતાં, વહીવટીતંત્રે ખંત દર્શાવ્યો છે અને નગરપાલિકાઓને સ્વચ્છ રાખવા માટે પગલાં લીધાં છે.
સ્વચ્છ સર્વેક્ષણ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા 2016માં શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. ત્યારથી, 10 આવૃત્તિઓ પૂર્ણ થઈ છે. દર વર્ષે, રાષ્ટ્રપતિ વિવિધ શ્રેણીઓમાં સ્વચ્છતામાં શ્રેષ્ઠ શહેરોને પુરસ્કાર આપે છે. જ્યારે 2016 માં તે શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું, ત્યારે 73 શહેરી વિસ્તારોએ ભાગ લીધો હતો. તાજેતરના સર્વેક્ષણમાં, 4,751 શહેરોએ ભાગ લીધો હતો, જે આ એવોર્ડની અસરકારકતા દર્શાવે છે. આ સર્વેક્ષણની સૌથી ખાસ વાત એ છે કે નાગરિકોના પ્રતિસાદનું ખાસ ધ્યાન રાખવામાં આવ્યું છે, જેથી શહેરોની સ્વચ્છતા વ્યવસ્થા વિશે સામાન્ય લોકોનો અભિપ્રાય પણ સમજી શકાય.
