08 November, 2026 09:15 PM IST | Mumbai | Gujarati Mid-day Online Correspondent
પ્રતીકાત્મક ફાઇલ તસવીર (મિડ-ડે)
દિવાળીની બપોરે મુંબઈમાં છેલ્લા ચાર વર્ષની સરખામણીમાં હવાની ગુણવત્તા સૌથી સારી નોંધાઈ હતી. શહેરમાં ફૂંકાયેલા ઝડપી દરિયાઈ પવનોને કારણે પ્રદૂષકોનું પ્રમાણ ઓછું રહ્યું હતું. તેમ છતાં, મુંબઈનો ઍર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ (AQI) `મધ્યમ` (moderate) શ્રેણીમાં રહ્યો હતો. આ સ્તરે હવાની ગુણવત્તા ફેફસાના રોગો, અસ્થમા અથવા હૃદય સંબંધિત બીમારીઓ ધરાવતા લોકો માટે મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે. સૅન્ટ્રલ પોલ્યુશન કંટ્રોલ બોર્ડ (CPCB) ના ડેટા અનુસાર, રવિવારે બપોરે ૧:૦૦ વાગ્યે મુંબઈનો AQI ૧૩૧ અને સાંજે ૪:૦૦ વાગ્યે ૧૩૨ નોંધાયો હતો. નોંધનીય છે કે, આ આંકડા સાંજે ફટાકડા ફોડવાની શરૂઆત થાય તે પહેલાંના છે; તેથી, રાત જેમ જેમ આગળ વધશે તેમ હવાની ગુણવત્તામાં ફેરફાર થવાની શક્યતા છે. છેલ્લા ચાર વર્ષની સરખામણીમાં આ વર્ષે મુંબઈમાં હવાની ગુણવત્તા વધુ સારી રહી છે. અગાઉના વર્ષોમાં દિવાળી દરમિયાન AQI અનુક્રમે ૧૯૪, ૧૮૧ અને ૧૪૯ નોંધાયો હતો. આ વર્ષે, બપોરના સમયે આ આંકડો ૧૩૧ થી ૧૩૨ ની વચ્ચે રહ્યો હતો.
નૅશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ એડવાન્સ્ડ સ્ટડીઝના વાતાવરણ વૈજ્ઞાનિક અને ચેર પ્રોફેસર ગુફરાન બેગના જણાવ્યા અનુસાર, આજે બપોરે AQI ઓછો રહેવાનું મુખ્ય કારણ તેજ દરિયાઈ પવનો છે. તેમણે સમજાવ્યું, "છેલ્લા ૪૮ કલાકમાં પવનની દિશા બદલાઈ છે, જેના કારણે દરિયા તરફથી વધુ તેજ પવનો ફૂંકાઈ રહ્યા છે. આનાથી પ્રદૂષકોનું પ્રમાણ નિયંત્રણમાં રહ્યું છે, પરિણામે એકંદરે AQI થોડો ઓછો રહ્યો છે." જોકે, ગુફરાન બેગે ચેતવણી આપી હતી કે સોમવારે મુંબઈમાં હવાની ગુણવત્તા બગડી શકે છે, કારણ કે દિવાળી દરમિયાન ફોડવામાં આવેલા ફટાકડાની અસર બીજા દિવસે પણ રહી શકે છે. આનાથી પ્રદૂષણના સ્તરમાં વધારો થઈ શકે છે.
દરમિયાન, રવિવારે સાંજે ૪ વાગ્યે દિલ્હીનો ઍર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ (AQI) ૩૭૬ નોંધાયો હતો. કેન્દ્રીય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડના મતે, આ `ખૂબ જ ખરાબ` શ્રેણીમાં આવે છે. દિલ્હીમાં વાયુ પ્રદૂષણનું સ્તર મુંબઈની સરખામણીમાં નોંધપાત્ર રીતે વધારે હતું.
આ વર્ષે ઑક્ટોબરની શરૂઆતમાં જ મુંબઈની હવાની ગુણવત્તા બગડવાની શરૂઆત થઈ હતી. આ માટે ઘણા પરિબળોને જવાબદાર ઠેરવવામાં આવ્યા હતા, જેમાં દક્ષિણપશ્ચિમ ચોમાસાની વહેલી વિદાયનો સમાવેશ થાય છે. હાલમાં, દેશ `અલ નીનો` હવામાન ઘટનાની અસર પણ અનુભવી રહ્યો છે. આ ઘટનાથી સમગ્ર ભારતમાં વરસાદમાં ખાધ અને પવનની ગતિ ધીમી પડી શકે છે - એવી પરિસ્થિતિઓ જે બદલામાં હવાની ગુણવત્તાને અસર કરે છે. જોકે રવિવારે દરિયાઈ પવનોને કારણે મુંબઈના AQI માં થોડો સુધારો જોવા મળ્યો હતો, તેમ છતાં સાંજે ફટાકડા ફોડવાને કારણે પ્રદૂષણનું સ્તર વધવાનું જોખમ રહેલું છે.
