27 June, 2026 06:16 PM IST | New Delhi | Gujarati Mid-day Online Correspondent
પ્રતીકાત્મક ફાઇલ તસવીર
શ્રીલંકાના કોલંબો અને થાઈલૅન્ડના બૅન્ગકોકમાં આ અઠવાડિયે ભારત અને પાકિસ્તાનના પ્રતિનિધિઓ વચ્ચે `ટ્રેક 2` મિટિંગ નો બીજો રાઉન્ડ યોજાયો હતો. આ અનૌપચારિક બેઠકોમાં બન્ને દેશોના નિવૃત્ત લશ્કરી અધિકારીઓ, ભૂતપૂર્વ રાજદ્વારીઓ, શિક્ષણવિદો અને મીડિયા પ્રતિનિધિઓએ હાજરી આપી હતી. ચર્ચાના મુખ્ય વિષયોમાં કટોકટી વ્યવસ્થાપન, તણાવ ઓછો કરવાના પગલાં, આતંકવાદ અને જળ સંસાધનોને લગતા લાંબા સમયથી ચાલતા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થતો હતો.
આ બેઠકો એવા સમયે થઈ હતી જ્યારે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સત્તાવાર `ટ્રેક 1` વાટાઘાટો મે 2025 થી સંપૂર્ણપણે સ્થગિત છે. એપ્રિલ 2025 માં પહલગામ આતંકવાદી હુમલામાં, જેમાં 20 થી વધુ પ્રવાસીઓના મોત બાદ ભારતે `ઑપરેશન સિંદૂર` શરૂ કર્યું હતું. ત્યારબાદ, બન્ને દેશો વચ્ચે ચાર દિવસ સુધી લશ્કરી તણાવ ચાલુ રહ્યો, 10 મે, 2025 થી યુદ્ધવિરામ અમલમાં આવ્યો. ત્યારથી, બન્ને દેશો વચ્ચે ઔપચારિક વાતચીત બંધ થઈ ગઈ છે. વેપાર મર્યાદિત છે, રાજદ્વારી મિશનનું સ્તર ઘટાડી દેવામાં આવ્યું છે, અને લોકો વચ્ચેનો સંપર્ક નોંધપાત્ર રીતે ઘટ્યો છે.
મીટિંગ્સ કટોકટી દરમિયાન સંદેશાવ્યવહાર પદ્ધતિઓને મજબૂત બનાવવા, વધતાં તણાવને અટકાવવા અને આતંકવાદ અને પાણી વિવાદ જેવા મુદ્દાઓ પર વિચારો પર ચર્ચા કરવા પર કેન્દ્રિત હતી. સહભાગીઓએ ટ્રેક 2 વાટાઘાટોમાંથી ઉદ્ભવતા સૂચનોને આખરે ઔપચારિક ટ્રેક 1 પ્રક્રિયામાં કેવી રીતે પહોંચાડી શકાય તેની પણ ચર્ચા કરી. જોકે ભારત કે પાકિસ્તાન સરકારે આ બેઠકો અંગે સત્તાવાર જાહેર નિવેદન જાહેર કર્યું નથી, અહેવાલો દર્શાવે છે કે બન્ને સરકારો તેનાથી વાકેફ હતી.
ભારતમાં, રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) સરસંઘચાલક મોહન ભાગવત અને સરકારીવાહ દત્તાત્રેય હોસાબલેએ બન્ને દેશો વચ્ચે સંવાદના માર્ગો ખુલ્લા રાખવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. અહેવાલો અનુસાર, આ નિવેદનોને આવા અનૌપચારિક સંવાદની ઉપયોગિતાના સમર્થન તરીકે જોવામાં આવી રહ્યા છે, જોકે નજીકના ભવિષ્યમાં ઔપચારિક વાટાઘાટો ફરી શરૂ થાય તેવા કોઈ સંકેતો નથી. પહલગામ હુમલા અને ત્યારબાદની લશ્કરી કાર્યવાહીઓ પછી બન્ને દેશો વચ્ચે તણાવ ચાલુ રહ્યો છે. ભારતે સતત એ વલણ જાળવી રાખ્યું છે કે જ્યાં સુધી સરહદ પાર આતંકવાદ ચાલુ રહેશે ત્યાં સુધી ઔપચારિક વાટાઘાટો શક્ય નથી. તેમ છતાં, કોલંબો અને બૅન્ગકોકમાં યોજાયેલી `ટ્રેક 2` બેઠકોને બન્ને રાષ્ટ્રો વચ્ચે સંવાદ જાળવી રાખવા અને સંભવિત ભવિષ્યની રાજદ્વારી પ્રક્રિયા માટે વિચારો પર ચર્ચા કરવા માટે એક અનૌપચારિક બેઠક તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. આવી જ `ટ્રેક 2` બેઠકો અગાઉ દોહા અને પશ્ચિમ એશિયાના અન્ય તટસ્થ સ્થળોએ યોજાઈ ચૂકી છે.
