09 March, 2026 12:26 PM IST | New Delhi | Gujarati Mid-day Online Correspondent
ઓમ બિરલા (ફાઈલ તસવીર)
વિપક્ષના અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવમાં લોકસભાના અધ્યક્ષ ઓમ બિરલા પર વિપક્ષી સાંસદો સાથે ભેદભાવ કરવાનો, તેમને ગૃહમાં બોલવાની તક ન આપવાનો અને શાસક પક્ષના સભ્યો દ્વારા કરવામાં આવેલી અયોગ્ય ટિપ્પણીઓ સામે પગલાં લેવામાં નિષ્ફળ રહેવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે. વિપક્ષે લોકસભા અધ્યક્ષ ઓમ બિરલા સામે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવ્યો છે, જેની આજે ગૃહમાં ચર્ચા થશે. અહેવાલો અનુસાર, આ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવને સોમવાર, 9 માર્ચના ગૃહના કાર્યસૂચિમાં સામેલ કરવામાં આવ્યો છે. અગાઉ, સંસદના વર્તમાન બજેટ સત્રના પ્રથમ તબક્કા દરમિયાન, વિપક્ષે લોકસભા અધ્યક્ષ સામે ગંભીર આરોપો લગાવતી અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવની નોટિસ રજૂ કરી હતી. 10 ફેબ્રુઆરીના રોજ રજૂ કરાયેલી આ નોટિસ પર 118 વિપક્ષી સાંસદોએ સહી કરી હતી.
9 માર્ચના સુધારેલા લોકસભા કાર્યસૂચિ મુજબ, પ્રશ્નકાળ પછી, ગૃહમાં જરૂરી દસ્તાવેજો રજૂ કરવામાં આવ્યા પછી, વિદેશ પ્રધાન એસ. જયશંકર પહેલા પશ્ચિમ એશિયાની પરિસ્થિતિ પર નિવેદન આપશે. આ પછી, કૉંગ્રેસના સાંસદો આર. મોહમ્મદ જાવેદ, કોડિકુન્નિલ સુરેશ અને મલ્લુ રવિ ઓમ બિરલા સામે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ રજૂ કરવાની પરવાનગી માંગશે. કાર્યસૂચિ મુજબ, જો ગૃહ મંજૂરી આપે છે, તો આ પ્રસ્તાવ આવતીકાલે લોકસભામાં રજૂ કરી શકાય છે.
વિપક્ષ દ્વારા લાવવામાં આવેલ આ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવમાં સ્પીકર પર વિપક્ષી સાંસદો સાથે ભેદભાવ કરવાનો, તેમને ગૃહમાં બોલવાની તક ન આપવાનો અને શાસક પક્ષના સભ્યો દ્વારા કરવામાં આવેલી અયોગ્ય ટિપ્પણીઓ સામે પગલાં લેવામાં નિષ્ફળ રહેવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે. પ્રસ્તાવમાં એ પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે કે જાહેર મુદ્દાઓ ઉઠાવવા બદલ વિપક્ષી સાંસદોને સમગ્ર સત્ર માટે સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાનો સામે તદ્દન વાંધાજનક અને અપમાનજનક ટિપ્પણી કરનારા શાસક પક્ષના સભ્યોને ઠપકો આપવામાં આવ્યો ન હતો.
વિપક્ષનો આરોપ છે કે ઓમ બિરલાએ ગૃહના તમામ વર્ગોનો વિશ્વાસ જીતવા માટે જરૂરી નિષ્પક્ષ વલણ જાળવવાનું બંધ કરી દીધું છે; કે તેમના પક્ષપાતી અભિગમમાં, તેઓ ગૃહના સભ્યોના અધિકારોની અવગણના કરે છે અને આવા અધિકારોને પ્રભાવિત કરવા અને નબળા પાડવા માટે રચાયેલ ઘોષણાઓ અને નિર્ણયો લે છે; તેઓ બધા વિવાદાસ્પદ મુદ્દાઓ પર શાસક પક્ષને ખુલ્લેઆમ સમર્થન આપે છે..."
નિયમો અનુસાર, પ્રસ્તાવ માટે બે સાંસદોની સહીઓ, 14 દિવસની નોટિસ અને ગૃહમાં 50 સભ્યોનું સમર્થન જરૂરી છે. નોટિસ મંજૂર થયા પછી, ચર્ચા માટે સમય નક્કી કરવામાં આવે છે, અને લોકસભામાં ચર્ચા થાય છે. નિયમો અનુસાર, આ ચર્ચા દરમિયાન સ્પીકર પોતાની ખુરશી પર બેસશે નહીં, અને ડેપ્યુટી સ્પીકર અધ્યક્ષતા કરશે. જો કે, ડેપ્યુટી સ્પીકરની ગેરહાજરીમાં, સ્પીકરની પેનલ પરના સૌથી વરિષ્ઠ સાંસદ ચર્ચાનું નેતૃત્વ કરશે.
બંધારણ મુજબ, લોકસભા અધ્યક્ષને દૂર કરવા માટે સાદી બહુમતી, એટલે કે 272, જરૂરી છે. જો કે, તૃણમૂલ કૉંગ્રેસ દ્વારા સમર્થનની જાહેરાત છતાં, વિપક્ષ પાસે એટલા બધા મત નથી. હાલમાં, શાસક NDA પાસે 293 સાંસદોનો ટેકો છે. આમાં ભાજપના 240, JDU ના 16, TDP ના સભ્યોનો સમાવેશ થાય છે. ૧૨, અને અન્ય પક્ષોની થોડી બેઠકો. વિપક્ષ પાસે હાલમાં ફક્ત ૨૩૮ સાંસદો છે, જેમાંથી ૧૦,૦૦૦ ચૂંટાયેલા છે. કૉંગ્રેસ પાસે ૯૯ સાંસદો છે. સમાજવાદી પાર્ટી, ડીએમકે, તૃણમૂલ કૉંગ્રેસ અને અન્ય પક્ષોના સાંસદોના ઉમેરા સાથે પણ, વિપક્ષ માટે સાદી બહુમતી મેળવવી મુશ્કેલ બનશે.
