11 September, 2026 01:15 PM IST | New Delhi | Gujarati Mid-day Online Correspondent
શી જિનપિંગ (ફાઈલ તસવીર)
સમિટના 48 કલાક પહેલા સુધી ચીને રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગની બ્રિક્સ સમિટમાં ભાગીદારી અંગે સસ્પેન્સ જાળવી રાખ્યું હતું. આ પાછળ ઘણા મહત્વપૂર્ણ કારણો છે. ભારત દ્વારા આયોજિત બ્રિક્સ સમિટમાં ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગની મુલાકાત આખરે પુષ્ટિ થઈ ગઈ છે. ગુરુવારે એક દિવસની અટકળો પછી, ચીને સાંજ સુધીમાં સત્તાવાર રીતે પુષ્ટિ આપી હતી કે રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ નવી દિલ્હીમાં 18મા બ્રિક્સ નેતાઓના સમિટમાં હાજરી આપશે. આ પુષ્ટિ ભારત મંડપમમાં મુખ્ય કાર્યક્રમ શરૂ થવાના માત્ર 48 કલાક પહેલા આવી હતી. જોકે, ચીને છેલ્લી ઘડી સુધી શી જિનપિંગની ભારત મુલાકાતને ગુપ્ત કેમ રાખી તે અંગે પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે.
જોકે રાષ્ટ્રપતિ શીની આ મુલાકાત સાત વર્ષમાં તેમની ભારતની પ્રથમ મુલાકાત છે, અગાઉની અનૌપચારિક સમિટ 2019 માં મહાબલીપુરમમાં યોજાઈ હતી. જો કે, છેલ્લી ઘડી સુધી સસ્પેન્સ જાળવવાની બેઇજિંગની ઇરાદાપૂર્વકની વ્યૂહરચના લોજિસ્ટિકલ અનિશ્ચિતતાને કારણે નહીં, પરંતુ રાજદ્વારી વિચારણાઓને કારણે હતી. લેફ્ટનન્ટ કર્નલ (નિવૃત્ત) જે.એસ. ચીનના મામલાઓ પર નજર રાખનારા સંરક્ષણ નિષ્ણાત સોઢી કહે છે કે આ ચીનની કાર્યપદ્ધતિ છે. તે હંમેશા શંકાસ્પદ વર્તન કરે છે. તે તેના કાર્ડ્સ સંપૂર્ણપણે જાહેર કરતું નથી. આ ચીનના શાસક કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીની વિચારસરણી પણ છે.
વિલંબિત પુષ્ટિ ખચકાટને પ્રતિબિંબિત કરતી નથી, પરંતુ ચીની બહુપક્ષીય રાજદ્વારીની એક અજમાયશી અને સાચી પદ્ધતિ છે. તેનો હેતુ તેનું વર્ચસ્વ જાળવી રાખવા, દ્વિપક્ષીય પરિણામો સુરક્ષિત રાખવા અને વિશ્વમાં તેની છબીનું રક્ષણ કરવાનો છે. ચીન તેના કાર્ડ્સ સંપૂર્ણપણે જાહેર કરતું નથી. તે ઘણી ચાલ છુપાવે છે. આ તેની રાજદ્વારીમાં પણ પ્રતિબિંબિત થાય છે. - લેફ્ટનન્ટ કર્નલ (નિવૃત્ત) જેએસ સોઢી, સંરક્ષણ વિશ્લેષક
એવું અહેવાલ છે કે ગુરુવાર સુધી ચીનના રાષ્ટ્રપતિની ભારત મુલાકાતની જાહેર પુષ્ટિ રોકીને, ચીની રાજદ્વારીઓએ નવી દિલ્હી ઘોષણા માટે પૂર્વ-સમિટ મુસદ્દા સત્રો દરમિયાન મહત્તમ સુગમતા સુનિશ્ચિત કરી. સંરક્ષણ વિશ્લેષક જેએસ સોઢીના મતે, ચીનના રાષ્ટ્રપતિ સાત વર્ષ પછી ભારતની મુલાકાતે આવી રહ્યા છે. ભારત સાથે ચીનના સંબંધો અત્યંત જટિલ છે. વિદેશ પ્રધાન એસ. જયશંકરે આ વારંવાર કહ્યું છે. ચીન અને ભારત બંને હંમેશા એકબીજા સાથે સાવધાનીપૂર્વક ચાલ્યા છે. આ તેમના જટિલ સંબંધોમાં સહજ છે. તેથી, ચીની રાષ્ટ્રપતિની મુલાકાત અત્યંત સાવધ અને સાવધ છે. તેઓ હંમેશા છેલ્લી ક્ષણ સુધી તેમની મુલાકાત ગુપ્ત રાખે છે. આ ચીનના આંતરિક વહીવટ અને સામ્યવાદી પક્ષને કારણે છે, જ્યાં શી જિનપિંગના પ્રતિસ્પર્ધી ઉભરી આવવાની શક્યતા છે.
ભારત સાથે ચીનના સંબંધો અત્યંત જટિલ છે. વિદેશ પ્રધાન એસ. જયશંકરે વારંવાર આ વાત કહી છે. ચીન અને ભારત બંને હંમેશા એકબીજા પ્રત્યે સાવધ રહ્યા છે. આ તેમના જટિલ સંબંધોમાં સ્પષ્ટ છે. તેથી, ચીની રાષ્ટ્રપતિની મુલાકાત અત્યંત સાવધ અને સાવધ છે. - લેફ્ટનન્ટ કર્નલ (નિવૃત્ત) જેએસ સોઢી, સંરક્ષણ વિશ્લેષક
ઘણા નિષ્ણાતો કહે છે કે મુલાકાતનું સમયપત્રક નક્કી કરવામાં આ વિલંબથી બેઇજિંગને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ શી વચ્ચેની મહત્વપૂર્ણ સાઇડલાઇન બેઠકના અવકાશ અને શરતો નક્કી કરવામાં ફાયદો થયો હશે. જો કે, નવી દિલ્હી આવી કોઈપણ શરતો સાથે સંમત થાય તેવી શક્યતા ખૂબ જ ઓછી છે. સત્તાવાર પુષ્ટિ રોકવાથી બહુપક્ષીય ચર્ચાઓ મુખ્યત્વે આર્થિક અને વૈશ્વિક શાસન મુદ્દાઓ પર કેન્દ્રિત રહે તે સુનિશ્ચિત કરવામાં મદદ મળે છે, જેનાથી શિખર સંમેલન દરમિયાન કોઈપણ અણધારી રાજદ્વારી તણાવ અથવા અનૌપચારિક વિક્ષેપો ઓછા થાય છે.
ઘણા પશ્ચિમી દેશોથી વિપરીત, જે રાષ્ટ્રપતિ પ્રવાસોનું મહિનાઓ અગાઉથી આયોજન કરે છે, બેઇજિંગ રાજ્ય મુલાકાતો અને બહુપક્ષીય પરિષદોમાં ભાગીદારી અંગે કડક પ્રોટોકોલનું પાલન કરે છે. ચીનનું વિદેશ મંત્રાલય સામાન્ય રીતે રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગના વિદેશ પ્રવાસનું સમયપત્રક તેમના પ્રસ્થાનના થોડા દિવસ પહેલા જ જાહેર કરે છે. દક્ષિણ અમેરિકા અને મધ્ય એશિયામાં અગાઉની આંતરરાષ્ટ્રીય બેઠકો દરમિયાન આવી જ વિલંબિત માહિતી અપનાવવામાં આવી હતી.
ચીનના ટોચના નેતાઓની સલામતીને ધ્યાનમાં રાખીને, રાજ્ય મીડિયા કોઈપણ સત્તાવાર જાહેરાતોને રોકી રાખે છે જ્યાં સુધી લોજિસ્ટિક્સ, એરસ્પેસ અને સુરક્ષા સંબંધિત તમામ પ્રોટોકોલની જમીન પર સંપૂર્ણ તપાસ ન થાય. આ સમય બેઇજિંગના વ્યાપક રાજદ્વારી કેલેન્ડરમાં પણ બંધબેસે છે, જે તેને કોઈપણ એક પ્લેટફોર્મ પર ઉતાવળમાં પ્રતિબદ્ધતાઓ કર્યા વિના બહુવિધ વૈશ્વિક પ્લેટફોર્મ પર તેની સ્થિતિ સ્થાપિત કરવાની મંજૂરી આપે છે.
વિસ્તૃત ૧૧ સભ્યોવાળા બ્રિક્સમાં હવે પશ્ચિમ એશિયા અને આફ્રિકાના મુખ્ય અર્થતંત્રોનો સમાવેશ થાય છે, બેઇજિંગની છેલ્લી ઘડીની પુષ્ટિ સૂચવે છે કે તેની ભાગીદારી સમગ્ર જૂથની સર્વસંમતિ પર આધારિત છે. રશિયા, બ્રાઝિલ, દક્ષિણ આફ્રિકા અને પ્રાદેશિક સંપર્ક માટે આમંત્રિત અન્ય નેતાઓ સાથે જોડાતા, ચીન `ગ્લોબલ સાઉથ` પ્રત્યેની સંસ્થાકીય પ્રતિબદ્ધતા તરીકે તેની ભાગીદારીને સ્થાન આપી રહ્યું છે, જે નવી દિલ્હીમાં બહુપક્ષીય બેઠકો માટે સકારાત્મક વાતાવરણ બનાવે છે.
