28 January, 2026 02:57 PM IST | Mumbai | Gujarati Mid-day Online Correspondent
અજિત પવારની ફાઇલ તસવીર
મહારાષ્ટ્ર (Maharashtra)ના નાયબ મુખ્યમંત્રી અજિત પવાર (Ajit Pawar)નું વિમાન આજે સવારે બારામતીમાં ઉતરાણ કરવાનો પ્રયાસ કરતી વખતે ક્રેશ (Baramati Plane Crash) થયું. આ દુર્ઘટના એટલી ભયાનક હતી કે વિમાન સંપૂર્ણપણે નાશ પામ્યું અને આ અકસ્માતમાં અજિત પવારનું નિધન (Ajit Pawar Death in Baramati Plane Crash) થયું છે. ત્યારે રાજ્યમાં ત્રણ દિવસનો શોક પાળવામાં આવશે. તેમજ તેમને અંતિમ વિદાય આપવાની તૈયારી પણ ચાલુ થઈ છે.
રાજ્યના નાયબ મુખ્યમંત્રી અજિત પવારને અંતિમ વિદાય આપવાની તૈયારીઓ શરુ થઈ ગઈ છે. ત્યારે જાણીએ શું છે નિયમો…
ભારતમાં, બંધારણીય અથવા રાજકીય પદ ધરાવતા તમામ લોકો માટે રાજ્ય સન્માન આપમેળે ફરજિયાત નથી. ગૃહ મંત્રાલયના માનક પ્રોટોકોલ મુજબ, રાજ્ય સન્માન ફક્ત રાષ્ટ્રપતિ, વડા પ્રધાન, ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિઓ અને રાજ્યપાલો માટે ફરજિયાત છે. નાયબ મુખ્યમંત્રીને બંધારણીય રીતે કેબિનેટ મંત્રીની સમકક્ષ ગણવામાં આવે છે. આનો અર્થ એ છે કે રાજ્ય સન્માન આપવાનો નિર્ણય સંપૂર્ણપણે રાજ્ય સરકારનો છે.
રાજ્યના મુખ્યમંત્રી પાસે નાયબ મુખ્યમંત્રીને રાજ્ય સન્માન આપવાનો અધિકાર છે. જો મુખ્યમંત્રીને નેતાના કદ, યોગદાન અને જાહેર સેવાને રાજ્ય સન્માનને લાયક માને છે, તો એક સત્તાવાર આદેશ જારી કરવામાં આવે છે.
આજે મહારાષ્ટ્રના મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસ (Devendra Fadnavis)એ બુધવારે રાજ્યવ્યાપી જાહેર રજા અને ત્રણ દિવસના રાજકિય શોકની જાહેરાત કરી હતી.
ભારતીય ધ્વજ સંહિતા 2002 હેઠળ અંતિમ સંસ્કાર દરમિયાન રાષ્ટ્રધ્વજનો ઉપયોગ કડક રીતે નિયંત્રિત છે. જો રાજ્ય સન્માન સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવ્યું હોય તો જ શરીરને ત્રિરંગામાં લપેટી શકાય છે. અન્યથા, રાષ્ટ્રધ્વજનો ઉપયોગ કાયદાનું ઉલ્લંઘન માનવામાં આવે છે.
રાજ્ય સન્માનના કિસ્સામાં, રાજ્ય પોલીસ દ્વારા ગાર્ડ ઓફ ઓનર આપવામાં આવે છે, અથવા કેટલાક કિસ્સાઓમાં, લશ્કરી ટુકડી દ્વારા. ઔપચારિક બંદૂકની સલામી પણ આ સન્માનનો એક ભાગ છે અને તે સત્તાવાર આદેશો અનુસાર કરવામાં આવે છે.
જો કોઈ નાયબ મુખ્યપ્રધાનને રાજ્ય સન્માન આપવામાં આવે છે, તો સરકાર રાજ્ય શોકનો સમયગાળો પણ જાહેર કરી શકે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, સરકારી ઇમારતો પર રાષ્ટ્રધ્વજ અડધી કાઠીએ ફરકાવવામાં આવે છે. આદરના ચિહ્ન તરીકે, તમામ સત્તાવાર મનોરંજન કાર્યક્રમો રદ કરવામાં આવે છે. જો કે, જાહેર રજા ફરજિયાત નથી. રજા જાહેર કરવાનો નિર્ણય મૃત્યુની આસપાસના રાજકીય અને સામાજિક સંજોગો પર આધાર રાખે છે.
મહારાષ્ટ્રમાં લાંબા સમયથી પરંપરા છે કે રાજ્યમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપનારા નેતાઓને રાજ્ય સન્માન આપવામાં આવે છે, પછી ભલે તેઓ ફરજિયાત શ્રેણીમાં આવે કે નહીં. મુખ્યમંત્રી ઘણીવાર આવી બાબતોમાં વિવેકાધીન સત્તાઓનો ઉપયોગ કરે છે. મહારાષ્ટ્રમાં, સમગ્ર પ્રક્રિયા રાજ્ય પ્રોટોકોલ વિભાગ દ્વારા સંકલિત કરવામાં આવે છે, જે ઔપચારિક ચોકસાઈ અને સ્થાપિત ધોરણોનું પાલન સુનિશ્ચિત કરે છે.
એકવાર રાજ્ય દ્વારા અંતિમ સંસ્કાર નક્કી થઈ જાય પછી, સુરક્ષા અને ઔપચારિક સન્માનથી લઈને પરિવાર સાથે સંકલન સુધીની સમગ્ર વ્યવસ્થા રાજ્ય વહીવટીતંત્ર દ્વારા સંભાળવામાં આવે છે.
