ટોલ દરોમાં કેન્દ્ર સરકારે ભલે આપી રાહત પણ મુંબઈકર્સને નહીં થાય ફાયદો!

FASTag new rules from November 1: ટોલ પ્લાઝાના ૨૦ કિલોમીટરની ત્રિજ્યામાં રહેતા સ્થાનિક નિવાસીઓ માટે કેન્દ્ર સરકારનો રુપિયા ૧,૫૦૦ નો વાર્ષિક FASTag લોકલ પાસ ૧ નવેમ્બરથી શરૂ થશે; મુંબઈના અટલ સેતુ અને વર્લી સી લિંકને આ છૂટછાટોમાંથી બાકાત રાખવામાં આવ્યા

પ્રતીકાત્મક તસવીર (તસવીર સૌજન્યઃ એઆઇ)

વધતા જતા પ્રવાસ ખર્ચ વચ્ચે ટોલ દરોમાં કેન્દ્ર સરકાર (Central Government) દ્વારા જાહેર કરાયેલી નવી રાહતો છતાં મુંબઈ (Mumbai)ના વાહનચાલકો માટે રાહતના સમાચાર નથી. ફાસ્ટટેગ (FASTag)ના નવા નિયમો હેઠળ રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગોના પાત્ર વપરાશકર્તાઓને ચોક્કસ બચત થશે, પરંતુ મુંબઈના મુખ્ય પ્રખ્યાત સી બ્રિજ (દરિયાઈ પુલો) નો ઉપયોગ કરતા દૈનિક મુસાફરો માટે પ્રવાસ ખર્ચમાં કોઈ ફેરફાર થવાની શક્યતા નથી. આ તફાવત દર્શાવે છે કે વિવિધ ટોલિંગ કરારો (tolling arrangements) અનુસાર જ નવી નીતિના લાભો નક્કી થાય છે.

કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા ૧ નવેમ્બર ૨૦૨૬થી નવા નિયમો લાગુ

કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા ૧ નવેમ્બર ૨૦૨૬ થી દેશભરમાં લાગુ કરવામાં આવી રહેલા ફાસ્ટટેગ (FASTag) ના નવા નિયમો હેઠળ, ટોલ પ્લાઝાના ૨૦ કિલોમીટરના વિસ્તારમાં રહેતા સ્થાનિક નિવાસીઓ માટે રુપિયા ૧,૫૦૦ નો વાર્ષિક લોકલ પાસ આપવામાં આવશે. જોકે, મુંબઈના પ્રતિષ્ઠિત ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ પર મુસાફરી કરતા વાહનચાલકોને ટોલ દરમાં કોઈ રાહત મળશે નહીં. સત્તાવાર સ્પષ્ટતા અનુસાર, અટલ સેતુ - મુંબઈ ટ્રાન્સ હાર્બર લિંક (Atal Setu - Mumbai Trans Harbour Link)  અને બાંદ્રા-વર્લી સી લિંક (Bandra-Worli Sea Link) જેવા મુખ્ય માર્ગોને આ નવા લોકલ પાસની છૂટછાટમાંથી બહાર રાખવામાં આવ્યા છે.

નવા સુધારેલા ટોલ માર્ગદર્શિકાનો મુખ્ય હેતુ રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો (National Highways) પર આવેલા ટોલ પ્લાઝા નજીક રહેતા ગ્રામીણ અને અર્ધ-શહેરી વિસ્તારોના લોકોને નાણાકીય રાહત આપવાનો છે, જ્યારે શહેરી એક્સપ્રેસવે અને પ્રીમિયમ સી લિંક અલગ કન્સેશન કરારો હેઠળ સંચાલિત થાય છે.

શહેરી મેગા-પ્રોજેક્ટ્સ અને એક્સપ્રેસવેને કેમ બાકાત રખાયા?

પરિવહન મંત્રાલયની માર્ગદર્શિકા અને ટોલ વહીવટી નિયમો અનુસાર, રુપિયા ૧,૫૦૦ નો રાહત દરનો વાર્ષિક લોકલ પાસ માત્ર નેશનલ હાઈવે ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (National Highways Authority of India - NHAI) ના પ્રમાણભૂત ટોલ પ્લાઝાથી ૨૦ કિલોમીટરની ત્રિજ્યામાં રહેતા પાત્ર વાહનચાલકોને જ લાગુ પડે છે. મુંબઈ અને નવી મુંબઈ (Navi Mumbai)ને જોડતા ૨૧.૮ કિલોમીટર લાંબા અટલ સેતુ અને બાંદ્રા-વર્લી સી લિંક જેવા ઉચ્ચ ખર્ચ ધરાવતા પ્રીમિયમ શહેરી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ NHAI ના સામાન્ય ટોલ માપદંડો હેઠળ આવતા નથી.

આ વિશેષ કનેક્ટિવિટી કોરિડોરનું નિર્માણ સ્પેશિયલાઈઝ્ડ પબ્લિક-પ્રાઇવેટ પાર્ટનરશિપ (PPP) મોડેલ અને લાંબા ગાળાના કન્સેશન કરારો હેઠળ કરવામાં આવ્યું છે. પરિણામે, આ રૂટ પરના ટોલ દરો તેમની પોતાની સ્વતંત્ર નાણાકીય માળખાકીય યોજનાઓ પર નિર્ભર છે, જેમાં સ્થાનિક નિવાસી છૂટછાટો કે ડિસ્કાઉન્ટેડ વાર્ષિક પાસનો સમાવેશ થતો નથી.

દેશવ્યાપી રુપિયા ૧,૫૦૦ના વાર્ષિક પાસ માટેની યોગ્યતા

૧ નવેમ્બરથી અમલમાં આવનાર નવી FASTag યોજના હેઠળ, નિયુક્ત NHAI ટોલ પ્લાઝાના ૨૦ કિલોમીટરના વિસ્તારમાં રહેતા નિવાસીઓ રુપિયા ૧,૫૦૦ ના આર્થિક વાર્ષિક પાસ માટે અરજી કરી શકે છે. આ લાભ મેળવવા માટે વાહન માલિકોએ રહેઠાણનો ચકાસાયેલ પુરાવો, વાહન રજીસ્ટ્રેશન સર્ટિફિકેટ (RC), અને રહેઠાણના સરનામા સાથે લિંક થયેલું સક્રિય FASTag ખાતું સબમિટ કરવાનું રહેશે.

પરિવહન અધિકારીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ પહેલ મુખ્યત્વે તે ગ્રામીણ અને ઉપનગરીય મુસાફરો માટે બનાવવામાં આવી છે જેમને દૈનિક અવરજવર માટે પોતાના રહેણાંક વિસ્તાર નજીક આવેલા હાઈવે ટોલ નાકા પાર કરવા પડે છે.

વાહનચાલકોને લાગુ પડતા ટોલ નાકાની ચકાસણી કરવા અપીલ

મુંબઈ મેટ્રોપોલિટન રિજન (MMR) ના વાહનચાલકો અને દૈનિક મુસાફરોને સલાહ આપવામાં આવી છે કે સ્થાનિક રાહત પાસ માટે અરજી કરતા પહેલા તેઓ ચકાસી લે કે તેમનો ચોક્કસ રૂટ NHAI ના અધિકારક્ષેત્ર હેઠળ આવે છે કે નહીં. અટલ સેતુ અથવા વર્લી સી લિંકનો ઉપયોગ કરતા નિયમિત મુસાફરોએ આગામી નિયમો હેઠળ પણ કોઈ પણ ઘટાડા વગર સામાન્ય ટોલ દર જ ચૂકવવો પડશે.

પરિવહન વિશ્લેષકોએ નોંધ્યું છે કે દેશવ્યાપી FASTag સુધારા પ્રાદેશિક હાઈવે વપરાશકર્તાઓ માટે આવકારદાયક રાહત લાવે છે, પરંતુ ખાસ શહેરી પુલ અને એક્સપ્રેસવે માટે ટોલના દરો યથાવત રહેશે.