11 February, 2026 02:08 PM IST | Mumbai | Gujarati Mid-day Online Correspondent
ઉજ્જવલ નિકમ (ફાઈલ તસવીર)
મુંબઈ સેશન્સ કોર્ટે આરોપી વિજય ભીવાજીરાવ પાલાંડે દ્વારા સ્પેશિયલ પબ્લિક પ્રોસિક્યુટર (SPP) ઉજ્જવલ નિકમને હટાવવાની માંગ કરતી અરજી ફગાવી દીધી છે. પાલાંડે દલીલ કરી હતી કે રાજ્યસભાના નામાંકિત સભ્ય તરીકે નિકમ લાભનું પદ ધરાવે છે અને SPP તરીકે ચાલુ રહી શકતા નથી. વધારાના સેશન્સ જજ આર.જે. પવારે અરજી ફગાવી દીધી હતી, તેને કાયદાની નજરમાં અયોગ્ય ગણાવી હતી.
વિજય પાલાંડે પર 2012 માં શોધાયેલા અનેક હત્યાઓનો આરોપ છે, જેમાં દિલ્હી સ્થિત ઉદ્યોગપતિ અરુણ ટિક્કુની તેમના ઓશિવારા નિવાસસ્થાને હત્યાનો પણ સમાવેશ થાય છે. પાલાંડે દાવો કર્યો હતો કે રાજ્યસભાના નામાંકિત સભ્ય અને ભાજપના પ્રવક્તા નિકમ રાજ્ય સરકાર હેઠળ લાભનું પદ ધરાવે છે. તેમણે દલીલ કરી હતી કે આનાથી ન્યાયી ટ્રાયલ જોખમાશે અને નિકમ કેસને પોતાના પક્ષમાં આકાર આપવા માટે તેમની સત્તા અને પ્રભાવનો દુરુપયોગ કરી શકે છે.
ન્યાયાધીશે બંધારણના અનુચ્છેદ 102(1)(a)નો ઉલ્લેખ કર્યો, જે જણાવે છે કે સંસદના કોઈપણ ગૃહના સભ્ય ફક્ત ત્યારે જ સભ્ય બની શકે છે અથવા રહી શકે છે જો તે ભારત સરકાર અથવા રાજ્ય સરકાર હેઠળ લાભનું પદ ધરાવતો ન હોય. જોકે, કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે અનુચ્છેદ 102(1)(a) ક્યાંય પણ એવું જણાવતું નથી કે જો કોઈ વ્યક્તિ રાજ્યસભાના સભ્ય હોય તો તે સ્પેશિયલ પબ્લિક પ્રોસિક્યુટર ન બની શકે. ન્યાયાધીશે ટિપ્પણી કરી કે પલાંડેએ આ અનુચ્છેદનું ખોટું અર્થઘટન કર્યું છે.
વધુમાં, ફોજદારી કાર્યવાહી સંહિતા (CrPC) ની કલમ 24(8) નો ઉલ્લેખ કરીને, કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે રાજ્ય સરકારને કોઈપણ વ્યક્તિને સ્પેશિયલ પબ્લિક પ્રોસિક્યુટર તરીકે નિયુક્ત કરવાનો અધિકાર છે. કોર્ટ રાજ્ય સરકારના નીતિગત નિર્ણયોમાં દખલ કરી શકતી નથી. કોર્ટે આખરે આદેશ આપ્યો: સેશન્સ કેસ નંબર 548/2012 માં અરજી (પ્રદર્શન 762) ફગાવી દેવામાં આવે છે અને તેનો નિકાલ કરવામાં આવે છે. આ સ્પષ્ટ કરે છે કે નિકમ સરકારી વકીલ રહેશે. ઉજ્જવલ નિકમને રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ દ્વારા રાજ્યસભામાં નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા અને 24 જુલાઈ, 2025 ના રોજ સંસદ સભ્ય તરીકે શપથ લીધા હતા. નોંધનીય છે કે, રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ ચાર જાણીતા મહાનુભાવોને રાજ્યસભામાં નૉમિનેટ કર્યા હતા. એમાં પ્રખ્યાત સરકારી વકીલ ઉજ્જવલ નિકમ, ભૂતપૂર્વ વિદેશસચિવ હર્ષ શ્રૃંગલા, સામાજિક કાર્યકર અને શિક્ષણવિદ સી. સદાનંદન માસ્ટર અને જાણીતાં ઇતિહાસકાર ડૉ. મીનાક્ષી જૈનનો સમાવેશ થયો હતો. ઉજ્જવલ નિકમની ગણતરી દેશના સૌથી પ્રખ્યાત અને અનુભવી સરકારી વકીલોમાં થાય છે. તેઓ મુંબઈ પર થયેલા આતંકવાદી હુમલામાં જીવતા પકડાયેલા એકમાત્ર આતંકવાદી અજમલ કસબ સામે કેસ લડ્યા હતા અને તેને ફાંસી અપાવી હતી. લગભગ ત્રણ દાયકાની તેમની વકીલાતની કારકિર્દીમાં ૬૦૦થી વધુ ગુનેગારોને આજીવન કેદ અને ૩૭ને મૃત્યુદંડની સજા કરાવવામાં તેમણે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી છે.
