13 October, 2026 02:12 PM IST | Mumbai | Gujarati Mid-day Online Correspondent
પ્રતીકાત્મક ફાઇલ તસવીર
ભારતની સૌથી લોકપ્રિય અને જાણીતી રમ (Rum) બ્રાન્ડ `ઓલ્ડ મન્ક` (Old Monk) પર ચાલી રહેલી કાનૂની અને નિયામક લડાઈએ વ્યાપક ચિંતા જગાવી છે, જેમાં કરોડો રૂપિયા દાવ પર હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. પ્રોડક્ટના વર્ગીકરણ અને પેકેજિંગ વિવાદને કારણે ઓલ્ડ મન્કનું વેચાણ અટકી જતાં, તેની ઉત્પાદક કંપનીએ બોમ્બે હાઈકોર્ટ (Bombay High Court)ના દરવાજા ખટકાવ્યા છે. કંપનીએ દાવો કર્યો છે કે આ પ્રતિબંધોના કારણે તેના વ્યવસાય અને મહારાષ્ટ્ર (Maharashtra)ની એક્સાઈઝ કલેક્શન (મહેસૂલ) બંનેને ભારે મોટો ફટકો પડ્યો છે.
લોકપ્રિય `ઓલ્ડ મન્ક` રમ (Old Monk sales ban) પર લાદવામાં આવેલા વેચાણ પ્રતિબંધના કારણે તેની ઉત્પાદક કંપનીને રુપિયા ૫૦૦ કરોડથી વધુનું નુકસાન થયું છે, જ્યારે મહારાષ્ટ્ર સરકારને આશરે રુપિયા ૩૫૦ કરોડની એક્સાઈઝ ડ્યૂટી (મહેસૂલ) નું નુકસાન વેઠવું પડ્યું છે. ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટેન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (Food Safety and Standards Authority of India) દ્વારા પ્રોડક્ટના ઘટકો અને લેબલિંગ વિવાદ અંગે જારી કરાયેલા પ્રોહિબિશન ઓર્ડરને પડકારતી સુનાવણી દરમિયાન ઉત્પાદક કંપની `મોહન રોકી સ્પ્રિંગવોટર પ્રાઈવેટ લિમિટેડ` દ્વારા બોમ્બે હાઈકોર્ટ સમક્ષ આ નાણાકીય આંકડા રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા.
મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ મહેશ ચંદ્ર ત્રિપાઠી અને જસ્ટિસ અદ્વૈત સેઠનાની ડિવિઝન બેન્ચ સમક્ષ આ રજૂઆત કરવામાં આવી હતી. ઉત્પાદક અને ફૂડ સેફ્ટી સત્તાવાળાઓ વચ્ચે નિયામક ચર્ચાઓ ચાલુ હોવાથી અદાલતે આગામી સુનાવણી ૨૩ ઓક્ટોબરના રોજ નિયત કરી છે.
આ નિયામક વિવાદ થાણે જિલ્લાના ખોપોલી સ્થિત ઉત્પાદક યુનિટની સત્તાવાર તપાસ બાદ શરૂ થયો હતો. ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટેન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (FSSAI)એ પ્રોડક્ટના ઘટકો, ઉમેરવામાં આવેલા ફ્લેવર્સ (સ્વાદ) અને લેબલ પરના વર્ણન સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો — ખાસ કરીને પેકેજિંગ પર ઉંમર (Aging Period) સંબંધિત કરાયેલા દાવાઓ ગ્રાહકોને ગેરમાર્ગે દોરી શકે તેમ હોવાનું જણાવ્યું હતું.
ફૂડ સેફ્ટી નિયામકોએ દલીલ કરી હતી કે ઉમેરાયેલા ફ્લેવર ધરાવતા સ્પિરિટ્સને ચોક્કસ કેટેગરીમાં વર્ગીકૃત કરવા જોઈએ અથવા લેબલ પર તેનો સ્પષ્ટ ખુલાસો હોવો જોઈએ. ઉત્પાદકે અગાઉ વિવાદિત ઉંમરના સંદર્ભો હટાવીને અને `એડેડ ફ્લેવર` સ્પષ્ટપણે દર્શાવીને લેબલમાં ફેરફાર કરવાની ઓફર કરી હતી, પરંતુ નિયામક ઓથોરિટીએ માળખાકીય ફેરફારો વિના સુધારેલા લેબલને મંજૂરી આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.
મોહન રોકી સ્પ્રિંગવોટર પ્રાઈવેટ લિમિટેડ વતી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ વેંકટેશ ધોંડે થાણે જિલ્લા ઉત્પાદન પ્લાન્ટ પરના લાંબા પ્રતિબંધની ગંભીર વ્યાપારી અસર તરફ ધ્યાન દોર્યું હતું. તેમણે બેન્ચને માહિતી આપી હતી કે કંપનીને રુપિયા ૫૦૦ કરોડથી વધુનું નુકસાન થયું છે, જ્યારે મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય એક્સાઈઝ વિભાગને પણ વિતરણ અટકી જવાને કારણે આશરે રુપિયા ૩૫૦ કરોડનું સ્ટેટ એક્સાઈઝ નુકસાન થયું છે.
કંપનીની કાનૂની ટીમે પ્રતિબંધની કામગીરીમાં વિસંગતતા દર્શાવતા ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે મહારાષ્ટ્રમાં આવેલા તેના અન્ય લાયસન્સ ધરાવતા પ્લાન્ટ્સમાંથી આ જ રમ કોઈપણ અવરોધ વગર ઉત્પાદિત અને વેચાઈ રહી છે. વકીલે ઉમેર્યું હતું કે ખોપોલી પ્લાન્ટમાં ઉત્પાદન બંધ થવાના કારણે ત્યાં કામ કરતા આશરે ૩૦૦ કર્મચારીઓની રોજીરોજી પર સીધી અસર પડી છે.
ઉત્પાદકની રજૂઆતોનો જવાબ આપતાં નિયામક સત્તાવાળાઓ વતી હાજર રહેલા એડિશનલ સોલિસિટર જનરલ અનિલ સિંહે ગ્રાહક પારદર્શિતા પર સરકારના વલણનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો. તેમણે કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે જો કંપની તેની પ્રોડક્ટના લેબલિંગમાં ફેરફાર કરીને તેને માત્ર `રમ` ને બદલે `રમ-લાઈક` (Rum-like) સ્પિરિટ તરીકે દર્શાવવા તૈયાર થાય તો સત્તાવાળાઓ વેચાણ પુનઃશરૂ કરવાની મંજૂરી આપશે.
હાઈકોર્ટે પ્રોહિબિશન ઓર્ડર પર તાત્કાલિક વચગાળાનો સ્ટે આપવાનો ઇનકાર કર્યો હોવાથી, હવે બંને પક્ષો ૨૩ ઓક્ટોબરની આગામી સુનાવણી દરમિયાન વધુ કાનૂની દલીલો રજૂ કરશે. દારૂ અને રિટેલ ક્ષેત્રના હિતધારકો આ કેસના પરિણામ પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યા છે, કારણ કે અંતિમ ચુકાદો ભારતના આલ્કોહોલિક બેવરેજ ઉદ્યોગ માટે લેબલિંગ ધોરણો અને સ્પિરિટ વર્ગીકરણ અંગે એક મોટો નિયામક દાખલો બેસાડી શકે છે.
