મહારાષ્ટ્ર: ખાદ્ય તેલના છૂટા વેચાણ અને તેના વારંવાર ઉપયોગ સામે FDAએ આપી ચેતવણી

છૂટા ખાદ્ય તેલના વેચાણ અંગે, તુકારામ મુંઢેએ કહ્યું, "છૂટા તેલ અથવા આવા અન્ય ખાદ્ય તેલમાં ઉત્પાદનના સ્ત્રોત અને ઉત્પાદન તારીખ વિશે માહિતીનો અભાવ હોય છે; તેથી, જો ફૂડ પોઇઝનિંગની ઘટના બને છે, તો અમારા માટે કાર્યવાહી શરૂ કરવી મુશ્કેલ બની જાય છે."

તુકારામ મુંઢે (ફાઇલ તસવીર)

મહારાષ્ટ્ર ફૂડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDA) ના કમિશનર તુકારામ મુંઢેએ જાહેરાત કરી છે કે `સેફ ફૂડ, સેફ મહારાષ્ટ્ર` ઝુંબેશના આગામી તબક્કામાં ખાદ્ય તેલ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. તેમણે છૂટા તેલના વેચાણ અને રસોઈ તેલના વારંવાર ઉપયોગ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી. મુંઢેએ જણાવ્યું હતું કે સમગ્ર સપ્લાય ચેઇનમાં ખાદ્ય તેલના ઉત્પાદન, પૅકેજિંગ, વિતરણ અને ઉપયોગ સંબંધિત નિયમોનું પાલન સુનિશ્ચિત કરવું જોઈએ. ઉલ્લંઘન કરનારાઓ સામે કડક કાર્યવાહીની ચેતવણી પણ જાહેર કરવામાં આવી છે.

છૂટા તેલને શોધવામાં મુશ્કેલી

છૂટા ખાદ્ય તેલના વેચાણ અંગે, તુકારામ મુંઢેએ કહ્યું, "છૂટા તેલ અથવા આવા અન્ય ખાદ્ય તેલમાં ઉત્પાદનના સ્ત્રોત અને ઉત્પાદન તારીખ વિશે માહિતીનો અભાવ હોય છે; તેથી, જો ફૂડ પોઇઝનિંગની ઘટના બને છે, તો અમારા માટે કાર્યવાહી શરૂ કરવી મુશ્કેલ બની જાય છે." તેમના મતે, કોઈપણ ખાદ્ય સુરક્ષા સંબંધિત ઘટનામાં ઉત્પાદનના સ્ત્રોતને શોધવાનું મહત્ત્વપૂર્ણ છે. છૂટા તેલ અંગે સ્પષ્ટ માહિતીનો અભાવ તપાસમાં અવરોધ લાવી શકે છે.

૧,૨૪૭ નમૂનાઓનું પરીક્ષણ

મુંઢેના જણાવ્યા મુજબ, મહારાષ્ટ્રમાં ૨૧૨ ખાદ્યતેલ ઉત્પાદકો છે જેમની પાસે કેન્દ્રીય લાઇસન્સ છે અને ૨૮૫ વેપારીઓ રાજ્ય લાઇસન્સ ધરાવે છે. ૨૦૨૫-૨૬ નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન, FDA એ ખાદ્યતેલના ૧,૨૪૭ નમૂના એકત્રિત કર્યા હતા. આમાંથી ૧,૧૪૨ નમૂનાઓનું પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું. પરીક્ષણોમાં જાણવા મળ્યું હતું કે ૭૭ નમૂના નિર્ધારિત ધોરણોને પૂર્ણ કરતા નથી, જ્યારે ૧૫ કેસ ખોટી બ્રાન્ડિંગના હતા. આ સમયગાળા દરમિયાન, FDA એ ૩.૨૦ લાખ કિલોગ્રામ ખાદ્યતેલનો સ્ટૉક જપ્ત કર્યો હતો, જેની કિંમત રૂ. ૫.૩૧ કરોડ છે.

ભેળસેળ અને પૅકેજિંગ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો

મુંઢેએ નોંધ્યું હતું કે ખાદ્યતેલ સંબંધિત આશરે ૧૨ પ્રકારના ઉલ્લંઘનો ઓળખવામાં આવ્યા હતા. આમાં લાઇસન્સ વિના વેપાર, ભેળસેળ, ઉચ્ચ એસિડિટી સ્તર અને વધુ પડતી ટ્રાન્સ-ફૅટ સામગ્રીનો સમાવેશ થાય છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં, સરસવના તેલ સાથે અન્ય તેલનું મિશ્રણ શોધી કાઢવામાં આવ્યું હતું. અમુક કિસ્સાઓમાં, તેલનો મૂળ સ્ત્રોત શોધી શકાયો ન હતો, અને યોગ્ય પૅકેજિંગ ધોરણોનું પાલન કરવામાં આવ્યું ન હતું. મુંઢેએ ખાદ્ય તેલના પૅકેજિંગ માટે ટીનના પુનઃઉપયોગ અંગે પણ પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા. તેમણે જણાવ્યું હતું કે હાલના નિયમો હેઠળ, ઉત્પાદકોને ખાદ્ય તેલના પૅકેજિંગ માટે ટીનનો પુનઃઉપયોગ કરવાની પરવાનગી નથી.

તેલના વારંવાર ઉપયોગ સામે કાર્યવાહી

મુંઢેએ રસોઈ તેલના વારંવાર ઉપયોગને ગંભીર ચિંતાનો વિષય ગણાવ્યો. ઝુંબેશના આગામી તબક્કામાં, ખાદ્ય વ્યવસાય સંચાલકો દ્વારા તેલના ઉપયોગ અને પુનઃઉપયોગ સંબંધિત પ્રક્રિયાઓ પર નજર રાખવામાં આવશે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે નિયમોના ઉલ્લંઘન પર રૂ. 10 લાખ સુધીનો દંડ અને ગંભીર કિસ્સાઓમાં, આજીવન કેદ સુધીની સજા થઈ શકે છે. FSSAI નિયમો હેઠળ ખાદ્ય તેલના ઉત્પાદન, વેચાણ અને ઉપયોગ માટે ફરજિયાત લાઇસન્સ અને ધોરણોનું પાલન જરૂરી છે.

આરોગ્યની ચિંતા

મુંઢેએ કહ્યું, "આ ફક્ત કાળા બજાર અથવા ભેળસેળ સુધી મર્યાદિત નથી. આવી પ્રથાઓ ગંભીર આરોગ્ય ચિંતાઓ તરફ દોરી શકે છે અને સમાજમાં રોગચાળા જેવી પરિસ્થિતિનું કારણ બની શકે છે." તેમણે ઉમેર્યું હતું કે અસુરક્ષિત ખાદ્ય તેલનો સમાવેશ કરતી પ્રથાઓ હૃદય રોગ અને કૅન્સરનું જોખમ વધારી શકે છે. તે બાળકોના જ્ઞાનાત્મક વિકાસ પર પણ નકારાત્મક અસર કરી શકે છે. `સેફ ફૂડ, સેફ મહારાષ્ટ્ર` અભિયાનનો આગામી તબક્કો ખાદ્ય તેલના ઉત્પાદન, લાઇસન્સિંગ, પૅકેજિંગ, વિતરણ, છૂટક વેચાણ અને ઉપયોગ પર દેખરેખ રાખવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.