19 May, 2026 03:08 PM IST | New Delhi | Gujarati Mid-day Online Correspondent
પ્રતીકાત્મક તસવીર (તસવીર સૌજન્યઃ એઆઇ)
`ઓલ ઇન્ડિયા ઓર્ગેનાઇઝેશન ઓફ કેમિસ્ટ્સ એન્ડ ડ્રગિસ્ટ્સ` (All India Organisation of Chemists and Druggists - AIOCD) દ્વારા ૨૦ મેના રોજ દેશભરમાં મેડિકલ સ્ટોર્સ બંધ રાખવાનું એલાન (Chemist Strike on May 20) કરવામાં આવ્યું છે. AIOCD દેશભરના આશરે ૧૨.૪ લાખ કેમિસ્ટ, ફાર્માસિસ્ટ અને દવા વિતરકોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતું હોવાનો દાવો કરે છે. સંગઠનનો આક્ષેપ છે કે ઈ-ફાર્મસી અને ઇન્સ્ટન્ટ મેડિસિન ડિલિવરી પ્લેટફોર્મ પૂરતી દેખરેખ વગર કામ કરી રહ્યા છે, જેના કારણે દવાઓના વેચાણ અને દર્દીઓની સુરક્ષા સામે ગંભીર સવાલો ઊભા થઈ રહ્યા છે.
સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ હડતાળની અસર મર્યાદિત રહેવાની સંભાવના છે કારણ કે અનેક રાજ્ય સ્તરીય ફાર્મેસી એસોસિએશનોએ આ બંધને (Chemist Strike on May 20) ટેકો આપ્યો નથી. સૂત્રોના મતે, તમામ મોટી ફાર્મસી ચેઈન, હોસ્પિટલોની અંદર આવેલા મેડિકલ સ્ટોર્સ, જન ઔષધિ કેન્દ્રો અને AMRIT ફાર્મસી સ્ટોર્સ મંગળવારે ખુલ્લા રહેશે.
પશ્ચિમ બંગાળ, મહારાષ્ટ્ર, ઉત્તર પ્રદેશ, ગુજરાત, કર્ણાટક, પંજાબ, હરિયાણા, ઉત્તરાખંડ, કેરળ, છત્તીસગઢ, સિક્કિમ અને લદ્દાખ સહિતના અનેક રાજ્યોના ફાર્મસી સંગઠનોએ લેખિતમાં ખાતરી આપી છે કે તેઓ આ હડતાળમાં જોડાશે નહીં અને દવાઓનો પુરવઠો સામાન્ય રાખશે.
AIOCDનો મુખ્ય વિરોધ ઓનલાઇન દવાઓના વેચાણ અને ઈ-ફાર્મસી પ્લેટફોર્મ સામે છે. સંગઠનનો આક્ષેપ છે કે અનેક ઓનલાઇન પ્લેટફોર્મ યોગ્ય પ્રિસ્ક્રિપ્શનની તપાસ કર્યા વગર દવાઓ વેચી રહ્યા છે. આ ઉપરાંત, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) દ્વારા તૈયાર કરાયેલા નકલી પ્રિસ્ક્રિપ્શનના આધારે એન્ટિબાયોટિક્સ અને અન્ય દવાઓનો દુરુપયોગ થવાનું જોખમ પણ વધી રહ્યું છે.
એક અહેવાલ અનુસાર, સંગઠનના મહાસચિવ રાજીવ સિંઘલે જણાવ્યું છે કે ઓનલાઇન ફાર્મસી હવે આરોગ્ય વ્યવસ્થાનો ભાગ બની ચૂકી છે, પરંતુ તેમના માટે કડક નિયમો હોવા જરૂરી છે. વર્તમાન નિયમોની ખામીઓને કારણે ઈ-ફાર્મસી કાયદાકીય રીતે સ્પષ્ટ માળખા વગર કામ કરી રહી છે. સંગઠનની માંગ છે કે ઓનલાઇન પ્લેટફોર્મ પર પણ એ જ નિયમો લાગુ થવા જોઈએ જે પરંપરાગત મેડિકલ સ્ટોર્સ પર લાગુ થાય છે.
બીજી તરફ, `સેન્ટ્રલ ડ્રગ્સ સ્ટાન્ડર્ડ કંટ્રોલ ઓર્ગેનાઇઝેશન` (Central Drugs Standard Control Organisation - CDSCO) એ જણાવ્યું છે કે ઈ-ફાર્મસીને લઈને ઉઠાવવામાં આવેલી ચિંતાઓની સમીક્ષા કરવામાં આવી રહી છે. અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, દવા નિયામકે AIOCDના પ્રતિનિધિઓ સાથે આ મુદ્દે વાતચીત કરી છે અને તેમની સમસ્યાઓ પર વિચારણા ચાલુ છે.
આરોગ્ય ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલા નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે, વર્તમાન સમયમાં ડિજિટલ હેલ્થ સેવાઓ અને ઈ-ફાર્મસીનો વિસ્તાર એ ભવિષ્યની અનિવાર્ય જરૂરિયાત છે. જો કે, આ સુવિધાની સાથે-સાથે એક મજબૂત અને કડક નિયમન (રેગ્યુલેશન) તંત્ર હોવું પણ એટલું જ જરૂરી છે.
હાલના તબક્કે સરકાર અને દવા નિયામક એજન્સીઓ આ સમગ્ર મુદ્દે એક સંતુલિત અને વ્યવહારુ ઉકેલ લાવવાનો ગંભીર પ્રયાસ કરી રહી છે. આ આયોજન પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ છે કે દર્દીઓને કોઈ પણ પ્રકારની અડચણ વગર સમયસર દવાઓ મળતી રહે અને સાથે જ દવાના સમગ્ર વેપારમાં સંપૂર્ણ પારદર્શિતા પણ જળવાઈ રહે.
