08 September, 2026 06:35 PM IST | New Delhi | Gujarati Mid-day Online Correspondent
ફાઈલ તસવીર
આ બેઠક એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે વિશ્વ બહુધ્રુવીય પ્રણાલીમાં સંક્રમણ, પશ્ચિમી પ્રતિબંધો અને રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ જેવા મુખ્ય મુદ્દાઓ સાથે ઝઝૂમી રહ્યું છે. પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી અને રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન દિલ્હીમાં બ્રિક્સ સમિટની બાજુમાં મળવાના છે. ક્રેમલિને શુક્રવારે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી અને રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન વચ્ચે દ્વિપક્ષીય બેઠકની પુષ્ટિ કરી, ભારતને રશિયાનો "વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર" ગણાવ્યો. રશિયન રાષ્ટ્રપતિના દિલ્હી આગમન પહેલાં, ક્રેમલિનના પ્રવક્તા અને રાષ્ટ્રપતિ પુતિનના પ્રેસ સેક્રેટરી, દિમિત્રી પેસ્કોવે મંગળવારે વર્ચ્યુઅલ મીડિયા વાર્તાલાપ કર્યો. તેમની ટિપ્પણીઓ ભારત-રશિયા સંબંધો તેમજ બદલાતી વૈશ્વિક વ્યવસ્થાની ઉષ્માને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
પેસ્કોવે કહ્યું, "બંને દેશો વચ્ચે પરસ્પર સંપર્કો ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ રહેશે, ખાસ કરીને વડા પ્રધાન મોદી સાથેની મુલાકાત. જેમ તમે જાણો છો, ભારત અને રશિયાના નેતાઓ ખૂબ જ ગાઢ સંબંધ ધરાવે છે. તેમના સંબંધો ખૂબ જ વ્યવહારિક છે, અને તેઓ એકબીજા સાથે એટલા પ્રમાણિક છે કે તેઓ વૈશ્વિક કાર્યસૂચિ અને આપણા પરસ્પર સંબંધોને લગતા સૌથી સંવેદનશીલ મુદ્દાઓ પર ખૂબ જ ખુલ્લા અને રચનાત્મક રીતે ચર્ચા કરી શકે છે." આ બેઠક એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે વિશ્વ બહુધ્રુવીય પ્રણાલીમાં સંક્રમણ, પશ્ચિમી પ્રતિબંધો અને રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ જેવા મુખ્ય મુદ્દાઓ સાથે ઝઝૂમી રહ્યું છે.
બ્રિક્સના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડતા, પેસ્કોવે કહ્યું, "હું તમને યાદ અપાવવા માંગુ છું કે બ્રિક્સ કોઈ સંગઠન નથી; તે એક ક્લબ છે. અમારી પાસે કોઈ ચાર્ટર, નિયમો કે કાયમી કાર્યાલય નથી. તેના બદલે, તે એવા દેશોનો ક્લબ છે જે વિશ્વમાં વસ્તુઓ કેવી રીતે કાર્ય કરવી જોઈએ અને વિવિધ ક્ષેત્રોમાં સહકાર કેવી રીતે હાથ ધરવામાં આવવો જોઈએ તેનું એક સામાન્ય દ્રષ્ટિકોણ ધરાવે છે."
બ્રિક્સના ત્રણ મુખ્ય સ્તંભોનો ઉલ્લેખ કરતા, તેમણે કહ્યું, "રશિયા બ્રિક્સ સહયોગના ત્રણ મુખ્ય સ્તંભો - રાજકારણ અને સુરક્ષા; અર્થતંત્ર અને નાણાં; અને સાંસ્કૃતિક અને માનવતાવાદી સંપર્કોના વધુ વિકાસમાં યોગદાન આપવા માટે શ્રેષ્ઠ પ્રયાસો કરી રહ્યું છે. અલબત્ત, અમારી પાસે અમારી પોતાની ઘણી પહેલ છે જેને અમે આ જૂથમાં પ્રોત્સાહન આપી રહ્યા છીએ. અમે બ્રિક્સની અંદર વિવિધ પ્રકારના સહકારમાં શક્ય તેટલા વધુ દેશોને સામેલ કરવાના વિચારને સમર્થન આપીએ છીએ."
ભાગીદાર દેશોની વિભાવનાની પ્રશંસા કરતા પેસ્કોવે કહ્યું, "2024 માં, ભાગીદાર દેશોની એક નવી શ્રેણી - `BRICS ભાગીદાર દેશ` શ્રેણી - બનાવવામાં આવી હતી, અને તે હવે ખૂબ જ સારી રીતે વિકાસ કરી રહી છે. બેલારુસ, બોલિવિયા, વિયેતનામ, કઝાકિસ્તાન, ક્યુબા, નાઇજીરીયા, મલેશિયા, થાઇલેન્ડ, યુગાન્ડા અને ઉઝબેકિસ્તાનને ભાગીદારનો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો છે. આ દેશોના પ્રતિનિધિઓને ધીમે ધીમે વિવિધ કાર્યકારી જૂથો અને ફોર્મેટમાં સામેલ કરવામાં આવી રહ્યા છે, અને અમે આને ખૂબ જ સકારાત્મક વિકાસ માનીએ છીએ." તેમણે નોંધ્યું કે રિયો ડી જાનેરોમાં BRICS સમિટ દરમિયાન, રશિયન પ્રતિનિધિમંડળે સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં સુધારા અને મુખ્ય આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓના કાર્યમાં સુધારો કરવા સંબંધિત વિવિધ મુદ્દાઓ પર નિષ્ણાત-સ્તરની ચર્ચા શરૂ કરી હતી. તેમણે કહ્યું, "અમે આ પહેલને ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનીએ છીએ, અને BRICS માં ઘણા દેશોએ તેને ટેકો આપ્યો હતો."
પેસ્કોવે નોંધ્યું કે રશિયા અને BRICS દેશો વચ્ચે લગભગ 90 ટકા ચુકવણી હવે રાષ્ટ્રીય ચલણોમાં કરવામાં આવે છે. આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે BRICS દેશોમાં ડોલરના વર્ચસ્વ અને વૈકલ્પિક ચુકવણી પ્રણાલીઓ અંગે ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે. પેસ્કોવે ભારતના રશિયન ઊર્જા આયાત પર પ્રતિબંધો લાદવાના યુએસ પ્રસ્તાવ પર કડક વલણ અપનાવ્યું. તેમણે યુએસ પ્રતિબંધ બિલને "ગેરકાયદેસર" ગણાવ્યું. પીએમ મોદી-રાષ્ટ્રપતિ પુતિનની વાતચીત દરમિયાન યુક્રેન યુદ્ધ અને શાંતિ પ્રયાસો પણ મુખ્ય મુદ્દો હોવાની શક્યતા છે. ભારતે શરૂઆતથી જ સંઘર્ષના ઉકેલ માટે સંવાદ અને રાજદ્વારીની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. આમાં ભારતની ભૂમિકા વિશે પૂછવામાં આવતા, પેસ્કોવે કહ્યું, "અમે ભારતીય પ્રયાસોનું સ્વાગત કરીએ છીએ."
પેસ્કોવ બ્રિક્સને ફક્ત એક આર્થિક જૂથ તરીકે જોવાથી આગળ વધ્યા, તેને બહુધ્રુવીય વિશ્વ વ્યવસ્થાના પ્રતીક તરીકે વર્ણવ્યું. તેમણે કહ્યું કે ભારતે તેના બ્રિક્સ પ્રમુખપદમાં નોંધપાત્ર રોકાણ કર્યું છે અને સંગઠનની વિચારધારા બહુધ્રુવીય વિશ્વની એક છે. તેમના મતે, એકધ્રુવીય વિશ્વ તૂટી રહ્યું છે અને તેની સ્પર્ધાત્મકતા ગુમાવી રહ્યું છે. તેમનું માનવું છે કે દિલ્હીમાં બ્રિક્સ સમિટ ફક્ત સભ્ય દેશોની બેઠક નથી. આ એક નવા વિશ્વ વ્યવસ્થા વિશેની ચર્ચાને કારણે પણ છે જેમાં રશિયા, ભારત, ચીન અને અન્ય ઉભરતા દેશો વૈશ્વિક નિર્ણય લેવામાં વધુ પ્રભાવની માંગ કરી રહ્યા છે. પેસ્કોવે ભારત-રશિયા સંબંધોને પણ ખૂબ મહત્વપૂર્ણ ગણાવ્યા. તેમણે કહ્યું, "વાર્તા ફક્ત તેલ અને સંરક્ષણ સુધી મર્યાદિત નથી." પેસ્કોવે ભારતમાં નવા પરમાણુ પ્લાન્ટના વિકાસમાં વધુ પ્રગતિની આશા વ્યક્ત કરી. તેમણે રશિયામાં અભ્યાસ કરતા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓનું પણ સ્વાગત કર્યું.
