06 January, 2026 12:31 PM IST | Pune | Gujarati Mid-day Online Correspondent
સુરેશ કલમાડી
ભૂતપૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી અને કોંગ્રેસ (Congress) ના વરિષ્ઠ નેતા સુરેશ કલમાડી (Suresh Kalmadi) નું લાંબી બીમારી બાદ નિધન થયું. તેઓ ૮૧ વર્ષના હતા. કલમાડીને પુણે (Pune) ની દીનાનાથ મંગેશકર હોસ્પિટલ (Deenanath Mangeshkar Hospital) માં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા. મંગળવારે સવારે લગભગ ૩.૩૦ વાગ્યે તેમણે અંતિમ શ્વાસ લીધા.
સુરેશ કલમાડી (Suresh Kalmadi passes away) ના સત્તાવાર કાર્યાલય અનુસાર, તેમનો પાર્થિવ દેહ એરંડવને સ્થિત કલમાડી હાઉસમાં બપોરે ૨.૦૦ વાગ્યા સુધી રાખવામાં આવશે. અંતિમ સંસ્કાર બપોરે ૩.૩૦ વાગ્યે પુણેના નવી પેઠના વૈકુંઠ સ્મશાનગૃહમાં કરવામાં આવશે.
સુરેશ શામરાવ કલમાડીનો જન્મ ૧ મે, ૧૯૪૪ ના રોજ થયો હતો. તેઓ પુણે લોકસભા મતવિસ્તારમાંથી ત્રણ વખત સંસદ સભ્ય તરીકે ચૂંટાયા હતા. તેઓ તેમના રાજકીય કારકિર્દી અને રમતગમત વહીવટ માટે પણ જાણીતા હતા. તેમણે ભારતીય ઓલિમ્પિક એસોસિએશન (IOA) ના પ્રમુખ તરીકે સેવા આપી હતી. તેઓ દિલ્હીમાં ૨૦૧૦ કોમનવેલ્થ ગેમ્સ માટે આયોજન સમિતિના અધ્યક્ષ પણ હતા. કલમાડીએ રેલવે રાજ્યમંત્રી તરીકે પણ સેવા આપી હતી.
સુરેશ કલમાડીએ પુણેની ફર્ગ્યુસન કોલેજમાં અભ્યાસ કર્યો. તેઓ ખડકવાસલામાં નેશનલ ડિફેન્સ એકેડેમી (National Defence Academy - NDA) માંથી સ્નાતક થયા. ૧૯૬૫માં તેઓ ભારતીય વાયુસેના (Indian Air Force) માં પાઇલટ તરીકે જોડાયા. કલમાડીએ ૧૯૬૫ અને ૧૯૭૧ બંને યુદ્ધોમાં ભાગ લીધો હતો. એવું કહેવાય છે કે સુરેશ કલમાડીના પિતા ડૉ. કે. શામરાવ પુણેના એક પ્રખ્યાત સામાજિક કાર્યકર હતા. કલમાડીના પિતા પુણેમાં કન્નડ સ્કૂલ અને કન્નડ સંઘના સ્થાપક હતા. આ પાછળનું કારણ એ હતું કે, કલમાડીનો પરિવાર કર્ણાટક (Karnataka) નો હતો.
કલમાડી ૧૯૬૦માં નેશનલ ડિફેન્સ એકેડેમી (NDA) માં જોડાયા અને ત્યારબાદ ભારતીય વાયુસેનામાં પાઇલટ તરીકે કમિશન મેળવ્યું. તેમણે ૧૯૬૪ થી ૧૯૭૨ સુધી પાઇલટ તરીકે સેવા આપી. ત્યારબાદ તેમણે ૧૯૭૨ થી ૧૯૭૪ સુધી NDA ખાતે વાયુસેના તાલીમ ટીમમાં પ્રશિક્ષક તરીકે સેવા આપી. તેઓ વાયુસેનામાંથી સ્ક્વોડ્રન લીડર તરીકે નિવૃત્ત થયા. ત્યારબાદ તેમણે ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ પાર્ટી (Indian National Congress party) સાથે તેમની રાજકીય કારકિર્દીની શરૂઆત કરી.
સુરેશ કલમાડી લાંબા સમય સુધી કોંગ્રેસ પાર્ટીમાં રહ્યા, પરંતુ જ્યારે શરદ પવારે કોંગ્રેસથી અલગ થઈને નવી પાર્ટીની રચનાની જાહેરાત કરી, ત્યારે કલમાડી તેમની સાથે જોડાયા. પવારે કલમાડીને તેમના પક્ષના યુવા પાંખના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ તરીકે નિયુક્ત કર્યા. શરદ પવારે જ ૧૯૮૨માં કલમાડીને સૌપ્રથમ રાજ્યસભામાં મોકલ્યા હતા. જોકે, તેઓ પાછળથી કોંગ્રેસ પાર્ટીમાં જોડાયા.
૧૯૯૧ની લોકસભા ચૂંટણીમાં પુણેના સાંસદ વિઠ્ઠલરાવ ગાડગીલનો પરાજય થયો. આ ઘટના બાદ, સુરેશ કલમાડીએ કોંગ્રેસ પક્ષનું સ્થાનિક નેતૃત્વ સંભાળ્યું. બાદમાં, સુરેશ કલમાડી નરસિંહ રાવ સરકારમાં કેન્દ્રીય રેલવે રાજ્યમંત્રી બન્યા. કલમાડી રેલવે રાજ્યમંત્રી તરીકે સેવા આપતી વખતે સંસદમાં રેલવે બજેટ રજૂ કરનાર એકમાત્ર રેલવે મંત્રી હોવાનું ગૌરવ ધરાવે છે.
એવું કહેવાય છે કે કલમાડીનો રમતગમત સાથે કોઈ સંબંધ નહોતો, પરંતુ પાછળથી તેઓ એથ્લેટિક્સ ફેડરેશનના પ્રથમ વડા બન્યા અને બાદમાં ઓલિમ્પિક એસોસિએશનમાં જોડાયા. ભારતીય ઓલિમ્પિક એસોસિએશન (IOA) ના પ્રમુખ તરીકે, સુરેશ કલમાડીએ લાંબા સમય સુધી ભારતીય રમતોનું નેતૃત્વ કર્યું. દિલ્હીમાં ૨૦૧૦ માં યોજાયેલી કોમનવેલ્થ ગેમ્સને તેમની કારકિર્દીમાં એક સીમાચિહ્નરૂપ માનવામાં આવે છે. જો કે, આ ઇવેન્ટ વિવાદોથી પણ ઘેરાયેલી છે. કોમનવેલ્થ ગેમ્સના ભ્રષ્ટાચારના આરોપોને કારણે કલમાડી પણ વિવાદમાં ફસાયા હતા. CWG કોન્ટ્રાક્ટ અંગેનો કેસ ૧૫ વર્ષ સુધી ચાલ્યો. એપ્રિલ ૨૦૨૫ માં, દિલ્હીની એક કોર્ટે કલમાડી, તત્કાલીન સેક્રેટરી જનરલ લલિત ભાનોટ અને અન્ય લોકો સામે દાખલ કરાયેલા મની લોન્ડરિંગ કેસ પર એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) ના ક્લોઝર રિપોર્ટને સ્વીકાર્યો.