દુબઈના પ્રોપર્ટી માર્કેટમાં સુસ્તી વચ્ચે અનીસ સાજને ઓક્ટોબર-નવેમ્બર સુધીમાં સુધારાની આશા વ્યક્ત કરી છે. બીજી તરફ ડેન્યુબના બિલ્ડિંગ-મટિરિયલ બિઝનેસમાં આવક અને નફો વધ્યાં છે.
અનીસ સાજને જણાવ્યું કે કઈ રીતે આંતરરાષ્ટ્રીય ભૌગોલિક રાજકીય સંઘર્ષ વચ્ચે રિયલ એસ્ટેટ બિઝનેસનું સંતુલન જાળવ્યું
ડેન્યુબ ગ્રૂપના વાઇસ-ચેરમેન અનીસ સાજનના જણાવ્યા અનુસાર, દુબઈનું પ્રોપર્ટી માર્કેટ આગામી થોડા મહિનાઓ સુધી કોન્સોલિડેશન એટલે કે સ્થિરતા લાવવાના તબક્કામાં રહી શકે છે અને ઓક્ટોબર કે નવેમ્બર સુધીમાં તેમાં ફરી સુધારો થવાની શક્યતા છે. ફેબ્રુઆરીના અંતમાં, 28 ફેબ્રુઆરીએ પશ્ચિમ એશિયામાં શરૂ થયેલા તણાવની અસર અંગે ગુજરાતી મિડ-ડે સાથે ખાસ વાતચીત કરતા સાજને જણાવ્યું હતું કે, પ્રાદેશિક સ્થિરતા અને રોકાણ માટેના સુરક્ષિત સ્થળ તરીકે દુબઈની પ્રતિષ્ઠા સામે ઊભા થયેલા પ્રશ્નોને કારણે માર્ચ મહિના દરમિયાન ખરીદદારોના સેન્ટિમેન્ટમાં તીવ્ર ઘટાડો નોંધાયો હતો.
અનીસ સાજને જણાવ્યું હતું કે, “ખાસ કરીને માર્ચ દરમિયાન સેન્ટિમેન્ટ નબળું હતું. લોકોમાં અનિશ્ચિતતા હતી કે આગળ શું થશે, કારણ કે યુએઈમાં અને ખાસ કરીને દુબઈમાં આવી સ્થિતિ પહેલાં ક્યારેય જોવા મળી નહોતી.” એપ્રિલથી પૂછપરછ અને વેચાણમાં ધીમે-ધીમે સુધારો થવા લાગ્યો હોવા છતાં, માંગ હજી પણ તણાવ પહેલાંના સ્તરે પહોંચી નથી. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, “ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ પહેલાં જે માંગ હતી, તે આજે નથી. તેમાં ચોક્કસ ઘટાડો થયો છે. મારું માનવું છે કે આ મંદી ઓછામાં ઓછા છ મહિના સુધી રહી શકે છે, પરંતુ ઓક્ટોબર કે નવેમ્બર સુધીમાં પરિસ્થિતિ સુધરવાની આશા છે.”
ADVERTISEMENT
સ્વતંત્ર બજારના આંકડા પણ સંઘર્ષ બાદની તાત્કાલિક મંદીની પુષ્ટિ કરે છે. રોઇટર્સ દ્વારા અહેવાલ કરાયેલા ગોલ્ડમેન સૅક્સના અંદાજ મુજબ, માર્ચના પ્રથમ 12 દિવસ દરમિયાન યુએઈમાં રિયલ એસ્ટેટ ટ્રાન્ઝેક્શન વોલ્યુમ વાર્ષિક ધોરણે 37% અને ફેબ્રુઆરીના સમાન સમયગાળાની સરખામણીએ 49% ઘટ્યું હતું. જોકે, એકંદર ત્રિમાસિક સ્થિતિ થોડી અલગ છે. દુબઈ લેન્ડ ડિપાર્ટમેન્ટના ડેટા દર્શાવે છે કે 2026ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં પ્રોપર્ટી ટ્રાન્ઝેક્શન 252 અબજ દિરહામ (AED) પર પહોંચ્યા હતા, જે મૂલ્યની દૃષ્ટિએ 31% અને વોલ્યુમની દૃષ્ટિએ 6%નો વાર્ષિક વધારો દર્શાવે છે. જાન્યુઆરી અને ફેબ્રુઆરીના મોટાભાગના દિવસોમાં જોવા મળેલી મજબૂત કામગીરીને કારણે સંઘર્ષ બાદના ઘટાડાની અસર આ ત્રિમાસિક આંકડાઓમાં આંશિક રીતે ઢંકાઈ ગઈ હતી.
સાજને વર્તમાન પરિસ્થિતિને બજારનું પતન નહીં પરંતુ છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોના ભારે ઉછાળા પછીનું ‘કરેક્શન’ ગણાવ્યું હતું. તેમણે કહ્યું, “છેલ્લાં કેટલાક વર્ષોમાં દુબઈ રિયલ એસ્ટેટમાં અભૂતપૂર્વ ઉછાળો આવ્યો હતો. આ કરેક્શનનો સમય છે. ડેવલપર્સ માટે હવે પ્રોજેક્ટ્સ પૂર્ણ કરવા અને સમયસર ડિલિવરી આપવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનો સમય છે.” તેમના જણાવ્યા મુજબ, 2024 અને 2025 વચ્ચે ડેન્યુબના રિયલ એસ્ટેટ બિઝનેસમાં આશરે 20% વૃદ્ધિ થઈ હતી. જોકે, વર્તમાન સંજોગોમાં તેઓ આ વર્ષે આવા મોટા વિસ્તરણની અપેક્ષા રાખતા નથી અને વેચાણમાં સ્થિરતા જાળવી રાખવી પણ સંતોષકારક રહેશે.
વિદેશી રોકાણકારોમાં સાવચેતીનો માહોલ
તેમના અવલોકન મુજબ, મંદીને કારણે સક્રિય ખરીદદારોની પ્રોફાઇલમાં ફેરફાર થયો છે. યુએઈમાં લાંબા સમયથી રહેતા રહેવાસીઓ, ખાસ કરીને દક્ષિણ એશિયાઈ મૂળના ખરીદદારો, બજારમાં સક્રિય રહ્યા છે, જ્યારે કેટલાક વિદેશી રોકાણકારોએ ‘વેઇટ ઍન્ડ વૉચ’ એટલે કે રાહ જોઈને પરિસ્થિતિ નિહાળવાનો અભિગમ અપનાવ્યો છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે યુરોપ અને રશિયામાં અનિશ્ચિતતા તેમજ ગલ્ફ તરફની આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સમાં ઘટાડાથી ખરીદીના નિર્ણયો પ્રભાવિત થયા છે. જોકે, આ તારણ કંપનીના ગ્રાહકો સાથેની વાતચીત પર આધારિત છે. પ્રવાસન અને હોસ્પિટાલિટી સેક્ટર પર તાત્કાલિક મોટી અસર પડી હતી. કોસ્ટાર (CoStar)ના ડેટા અનુસાર, દુબઈમાં હોટેલ ઓક્યુપન્સી ફેબ્રુઆરીમાં 84.7% હતી, જે માર્ચમાં ઘટીને સરેરાશ 33.1% થઈ ગઈ હતી. 14 માર્ચે પૂરા થયેલા સપ્તાહ દરમિયાન તો તે ઘટીને 22.8%ના નીચલા સ્તરે પહોંચી ગઈ હતી. અનીસ સાજનને આશા છે કે ફ્લાઇટ્સ સામાન્ય થતાં અને શિયાળાની સીઝન શરૂ થતાં પ્રવાસન અને રોકાણમાં ફરી તેજી આવશે.
‘ગ્રીન્ઝ’ પ્રોજેક્ટમાં ટાઉનહાઉસની માંગ
નબળા બજાર વચ્ચે પણ ડેન્યુબે એપ્રિલમાં દુબઈ ઇન્ટરનેશનલ એકેડેમિક સિટી ખાતે ટાઉનહાઉસ અને વિલા ધરાવતો પોતાનો પ્રથમ મોટો રેસિડેન્શિયલ પ્રોજેક્ટ ‘ગ્રીન્ઝ’ (Greenz) લોન્ચ કર્યો હતો. કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર, પ્રથમ તબક્કામાં રજૂ કરાયેલા આશરે 750 ટાઉનહાઉસમાંથી લગભગ 40% યુનિટ્સ દોઢ મહિનામાં વેચાઈ ગયા હતા. સાજને જણાવ્યું હતું કે બજારમાં ટાઉનહાઉસ અને વિલાની અછત તેમજ પરિવારોની માંગને કારણે આ પ્રતિસાદ મળ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે અગાઉ આટલું વેચાણ એક મહિનામાં થઈ જતું હતું, જ્યારે આ વખતે ખરીદદારો નિર્ણય લેવામાં વધુ સમય લઈ રહ્યા હોવાથી દોઢ મહિનો લાગ્યો હતો.
બિલ્ડિંગ મટિરિયલ્સ બિઝનેસે પ્રોપર્ટી મંદીની અસર સરભર કરી
પ્રોપર્ટી વેચાણમાં ઘટાડો થયો હોવા છતાં, યુએઈમાં કન્સ્ટ્રક્શન કામગીરી ચાલુ રહેવાથી ડેન્યુબના મુખ્ય બિલ્ડિંગ-મટિરિયલ બિઝનેસને મોટો ફાયદો થયો છે. તણાવ અને શિપિંગ સમસ્યાઓ પછી અન્ય કંપનીઓએ આયાત ઘટાડી હતી, પરંતુ ડેન્યુબે ચીન અને ઇટાલીના સપ્લાયર્સ સાથે સંપર્ક જાળવી રાખીને આયાતમાં વધારો કર્યો હતો. અનીસ સાજને કહ્યું, “જ્યારે અન્યોએ આયાત ઘટાડી, ત્યારે અમે વધારી. પ્રોજેક્ટ્સનું બાંધકામ ચાલુ હતું અને ડેવલપર્સને સામગ્રીની જરૂર હતી. પરિણામે, એપ્રિલ અમારા બિલ્ડિંગ-મટિરિયલ બિઝનેસ માટે વેચાણ અને નફા એમ બંને દૃષ્ટિએ શ્રેષ્ઠ મહિનો રહ્યો.” કંપનીએ દુબઈ થઈને માલ મોકલવાને બદલે ચીન અને ઇટાલીથી સીધા ભારત, આફ્રિકા અને યુરોપના ગ્રાહકોને શિપમેન્ટ મોકલવાની વ્યવસ્થા પણ કરી હતી. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે દુબઈના આર્થિક પાયા મજબૂત છે. “રિયલ એસ્ટેટ માટે આ સ્થિરતા લાવવાનો સમય છે. અમારી સૌથી મોટી તાકાત એ છે કે અમારી પાસે રિયલ એસ્ટેટ અને બિલ્ડિંગ મટિરિયલ, બંને બિઝનેસ છે. જ્યારે એક બાજુ ધીમી પડે છે, ત્યારે બીજી બાજુ આપણને સંતુલન પૂરું પાડે છે,” તેમણે ઉમેર્યું હતું.
