હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર ટેન્કર હુમલા પાછળ શું છે ઈરાનનો હેતુ? તેલ બજારથી યુદ્ધની રણનીતિ સુધી ચર્ચા

હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર ઈરાન દ્વારા ત્રણ તેલ અને ગેસ ટેન્કરોને નિશાન બનાવ્યા બાદ હુમલાના હેતુને લઈને અનેક સવાલો ઉભા થયા છે. કેટલાક વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આ કાર્યવાહી વૈશ્વિક તેલ બજાર અને યુદ્ધવિરામની સ્થિતિ સાથે જોડાયેલી હોઈ શકે છે.

પ્રતીકાત્મક તસવીર

ઈરાને તાજેતરમાં ત્રણ તેલ અને ગેસ ટેન્કરોને નિશાન બનાવ્યા બાદ આ હુમલા પાછળના હેતુને લઈને અનેક પ્રકારની ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે. કેટલાક વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આ કાર્યવાહી માત્ર સૈન્ય અથવા વ્યૂહાત્મક કારણોસર નથી, પરંતુ તેનો હેતુ વૈશ્વિક તેલ બજારને પણ અસર પહોંચાડવાનો હોઈ શકે છે. ઈરાને જે ત્રણ ટેન્કરો પર હુમલો કર્યો તેમાં કતારનું LNG ટેન્કર Al Rekayyat, સાઉદી અરેબિયાનો ક્રૂડ ઓઈલ ટેન્કર Wedyan અને લાઇબેરિયન ધ્વજવાળું એક ટેન્કર સામેલ હતું. ઈરાનનો દાવો છે કે હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર તેની સત્તા અને નિયંત્રણ છે. ઈરાનનું કહેવું છે કે માત્ર તેના દ્વારા નક્કી કરાયેલા દરિયાઈ માર્ગો જ સુરક્ષિત છે. ઈરાને એમ પણ કહ્યું છે કે હાલના યુદ્ધ બાદ આ જ નવી વાસ્તવિકતા રહેશે.

હુમલા પાછળ તેલ બજારને અસર કરવાની ચાલ હોવાની ચર્ચા

ADVERTISEMENT

આ હુમલા પાછળ એક બીજી વાત પણ સામે આવી રહી છે, જેને ઘણા નિષ્ણાતો અને વિશ્લેષકો માત્ર એક શક્યતા અથવા કાવતરાની થિયરી તરીકે જોઈ રહ્યા છે. આ થિયરી મુજબ, ઈરાનનો પ્રયાસ વૈશ્વિક બજારમાં કાચા તેલના ભાવને ઊંચા સ્તરે જાળવી રાખવાનો હોઈ શકે છે. જોકે, આ દાવાઓ અંગે કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી.
શું ઈરાનને તેલના ઊંચા ભાવથી મળી શકે છે આર્થિક ફાયદો?
માનવામાં આવી રહ્યું છે કે જો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવ ઊંચા રહેશે, તો તેનો આર્થિક ફાયદો ઈરાનને મળી શકે છે. આ કારણે કેટલાક લોકોનો દાવો છે કે ઈરાને જાણી જોઈને આવો હુમલો કર્યો હોઈ શકે છે. તેમનું માનવું છે કે આ હુમલાનો હેતુ વૈશ્વિક સ્તરે તેલના ભાવમાં ઘટાડો ન થાય અને ઈરાનના તેલ વેચાણને ફાયદો મળે તે હોઈ શકે છે. હાલમાં આ દાવાઓ માત્ર અટકળો સુધી જ સીમિત છે.

સાઉદીના તેલ ભાવ ઘટાડા બાદ હુમલા અંગે નવી ચર્ચા

આ દાવાને વધુ ચર્ચા એટલા માટે મળી રહી છે કારણ કે આ હુમલો એવા સમયે થયો જ્યારે લગભગ 26 વર્ષ બાદ સાઉદી અરેબિયાએ તેના કાચા તેલના ભાવમાં મોટો ઘટાડો કર્યો હતો. કેટલાક વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે સાઉદીના ટેન્કરને નિશાન બનાવવું આ નિર્ણયના જવાબરૂપે કરવામાં આવેલી કાર્યવાહી હોઈ શકે છે. આ બાબત અંગે હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી.

હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર કબજાની ઈરાની જૂથોની સંભાવિત યોજના?

એક અન્ય મત મુજબ, ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC)ના કટ્ટરપંથી જૂથો યુદ્ધવિરામ તૂટે તેવી ઈચ્છા રાખી શકે છે. તેમનો હેતુ હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ સ્થાપિત કરવાનો હોઈ શકે છે. જોકે, આ તમામ દાવાઓની સ્વતંત્ર રીતે પુષ્ટિ થઈ નથી. હાલ આ વાતોને માત્ર વિશ્લેષકો દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલી સંભવિત શક્યતાઓ તરીકે જ જોવામાં આવી રહી છે.