° °

આજનું ઇ-પેપર
Monday, 27 September, 2021


હિન્દી દિવસ : હિન્દી ભાષા અને તેની લોકપ્રિયતા વિશે જાણવા જેવી રસપ્રદ વાતો

14 September, 2021 02:16 PM IST | Mumbai | Gujarati Mid-day Online Correspondent

દર વર્ષે 14 સપ્ટેમ્બર હિન્દી ભાષાના પ્રસ્તાવક, ભારતીય વિદ્વાન અને હિમાયતી બિઓહર રાજેન્દ્ર સિંહાનો જન્મદિવસ ભાષાની ઉજવણી માટે હિન્દી દિવસ તરીકે ઊજવવામાં આવે છે.

પ્રતિકાત્મક તસવીર. ફોટો/આઈસ્ટોક

પ્રતિકાત્મક તસવીર. ફોટો/આઈસ્ટોક

ભાષા કોઈપણ પ્રકારના સંદેશાવ્યવહારનો સાર બનાવે છે. ભારત જેવા દેશ માટે, તેની સમૃદ્ધતા વિવિધતા સહિત ઘણી જુદી જુદી ભાષાઓ અને સંસ્કૃતિઓમાં રહેલી છે, જેની પોતાની આગવી ઓળખ છે અને તેથી જ ભારત પાસે રાષ્ટ્રીય ભાષા નથી. જોકે, સંસદમાં ભારત સરકાર દ્વારા સંદેશાવ્યવહારના હેતુસર સત્તાવાર રીતે હિન્દી અને અંગ્રેજી ભાષાનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

દર વર્ષે 14 સપ્ટેમ્બર હિન્દી ભાષાના પ્રસ્તાવક, ભારતીય વિદ્વાન અને હિમાયતી બિઓહર રાજેન્દ્ર સિંહાનો જન્મદિવસ ભાષાની ઉજવણી માટે હિન્દી દિવસ તરીકે ઊજવવામાં આવે છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે દેવનાગરી લિપિનો ઉપયોગ કરનારી આ ભાષાનો દેશમાં ખૂબ ઊંડો ઇતિહાસ છે.

હિન્દી દિવસનો ઇતિહાસ

ભારતે 14 સપ્ટેમ્બર, 1949 ના રોજ હિન્દીને સત્તાવાર ભાષા તરીકે અપનાવી કારણ કે તે સિંહના 50મા જન્મદિવસ સાથે એકરૂપ છે. તેઓ, હિન્દી કવિ મૈથિલી શરણ ગુપ્ત, સમાજ સુધારક કાકા કાલેલકર, હિન્દી નવલકથાકાર હઝારી પ્રસાદ દ્વિવેદી અને ભારતીય સ્વતંત્રતા કાર્યકર શેઠ ગોવિંદ દાસ જેવા દેશોમાં વ્યાપક ઉપયોગ માટે ભાષાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે જાણીતા હતા.

મહાત્મા ગાંધી અને હિન્દી ભાષા

જ્યારે હિન્દી મુખ્યત્વે માત્ર ભારતના ભાગોમાં જ બોલવા માટે જાણીતી છે, ત્યાં બિન-હિન્દી બોલતા રાજ્યોમાં લોકોને ભાષા શીખવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનો સક્રિય પ્રયાસ રહ્યો છે. દક્ષિણ ભારતમાં, દક્ષિણ ભારત હિન્દી પ્રચાર સભા, જેનું મુખ્ય મથક ચેન્નઈમાં છે, વિવિધ માધ્યમો દ્વારા ભાષાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે જાણીતું છે.

રસપ્રદ વાત એ છે કે મહાત્મા ગાંધી જે સભાના સ્થાપક પ્રમુખ હતા તેમણે વર્ષ 1918માં ઉત્તર અને દક્ષિણ ભારતને હિન્દી સાથે જોડવાના સાધન તરીકે આંદોલન શરૂ કર્યું હતું, કારણ કે ઘણા લોકો આ ભાષા બોલતા હતા. આ સભાને ભારતમાં રાષ્ટ્રીય મહત્વની સંસ્થાઓ (INI) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

વિશ્વભરમાં હિન્દી

ઘણા લોકો આ વાતથી અજાણ છે કે વિશ્વભરમાં વિવિધ પ્રકારની હિન્દી બોલાય છે અને કેટલાક અન્ય દેશોમાં પણ હિન્દી ભાષા સત્તાવાર દરજ્જો ધરાવે છે. તેમાં ફિજી, ત્રિનિદાદ અને ટોબેગો, મોરિશિયસ, ગુયાના, સિંગાપોર, સુરીનામ અને ભારતના પાડોશી નેપાળનો સમાવેશ થાય છે. વસાહતીકરણને કારણે હિન્દી ભાષા આ દેશોમાં પહોંચી છે.

વિશ્વ ભાષા રેન્કિંગ

હિન્દી વિશ્વની ત્રીજી સૌથી વધુ બોલાતી ભાષા છે, જેમાં મેન્ડરિન અને અંગ્રેજી પછી 600 મિલિયન બોલનારા છે. તે પછી સ્પેનિશ અને અરબી ભાષા આવે છે.

દક્ષિણ ભારતમાં ભાષા સામે પ્રતિકાર

દક્ષિણ ભારતમાં હિન્દી ભાષાને ફેલાવવાના પ્રયત્નોને પ્રતિકારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો, જે 1930ના દાયકાના અંતથી ભારતીય સામાજિક કાર્યકર્તા ઈવી રામાસામી સાથે શરૂ થયો હતો, જે પેરિયાર તરીકે પ્રખ્યાત છે. તેને એકમાત્ર સત્તાવાર ભાષા બનાવવાના પ્રયાસો બાદ અસંમતિ તીવ્ર બની હતી. ઘણા વિરોધ અને આંદોલનો પછી, 1963માં સત્તાવાર ભાષા અધિનિયમ 1967 માં સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો જેને પગલે સરકારે દ્વારા હિન્દી અને અંગ્રેજીમાં બે સત્તાવાર ભાષાઓના ઉપયોગની ખાતરી આપી હતી.

14 September, 2021 02:16 PM IST | Mumbai | Gujarati Mid-day Online Correspondent

અન્ય લેખો

સંસ્કૃતિ અને વારસો

World Rose day:કેન્સર પીડિતોને રોઝ આપી ઉજવાય છે આ દિવસ, જાણો ઈતિહાસ  

દરેક વ્યક્તિએ ફેબ્રુઆરીમાં આવનારા `રોઝ ડે` વિશે સાંભળ્યું જ હશે, પરંતુ શું તે સપ્ટેમ્બરમાં પણ ઉજવાય છે. જાણો અહીં શા માટે કેવી રીતે ઉજવાય છે આ દિવસ

22 September, 2021 05:08 IST | mumbai | Gujarati Mid-day Online Correspondent
સંસ્કૃતિ અને વારસો

સેલ્ફી વિથ રાખીના વિનર્સને અભિનંદન

હજારો સંદેશાઓને ધીરજપૂર્વક વાંચીને પસંદગી કરવાનો અનુભવ કેવો રહ્યો એ હિતેનભાઈના જ શબ્દોમાં વાંચો... 

05 September, 2021 10:39 IST | Mumbai | Gujarati Mid-day Correspondent
સંસ્કૃતિ અને વારસો

Raksha Bandhan 2021: ભાઈને મોકલતા પહેલા જાણો કઈ રાખડી છે બેસ્ટ

રક્ષાબંધનનો તહેવાર નજીક છે ત્યારે બહેનો પોતાના ભાઈઓ માટે સારામાં સારી રાખડી ખરીદવામાં લાગેલી છે. બધી જ બહેનો સુંદર અને સારી રાખડી પોતાના ભાઈ માટે લેવા માગે છે. પણ શું રાખડીની સુંદરતા તમારા ભાઈ માટે શુભ ફળદાયી પણ છે?

18 August, 2021 04:08 IST | Mumbai | Gujarati Mid-day Online Correspondent

This website uses cookie or similar technologies, to enhance your browsing experience and provide personalised recommendations. By continuing to use our website, you agree to our Privacy Policy and Cookie Policy. OK